Жүгеріні сүрлемге жинау мерзімі азық сапасына, энергетикалық құндылығына, сүрлемделуіне және жүгері сүрлемінің сақталу ұзақтығына шешуші әсер етеді. Оңтайлы мерзім негізінен бүкіл өсімдіктің құрғақ зат (ҚЗ) мөлшері бойынша анықталады.
Жүгеріні жинаудың оңтайлы мерзімі
Барлық өсімдікте құрғақ зат мөлшері шамамен 32-35% болғанда жинау оңтайлы болып саналады. Бұл кезеңде жүгері жоғары энергетикалық тығыздыққа, жақсы қорытылуға ие және жеткілікті тығыздау мен консервілеуге бейім.
Тым ерте жинаудың салдары
Құрғақ зат мөлшері шамамен 30%-дан төмен болған кезінде жинаса:
- дәннің толуы әлі аяқталмағандықтан, крахмал мөлшері төмендейді,
- гектарына шаққандағы энергия мөлшері төмендейді,
- сүрлемге салу кезінде едәуір шырын шығыны пайда болады,
- қажетсіз ашу процестерінің пайда болу қаупі бар,
- жануарлардың азық тұтынуы төмендейді.
Нәтижесінде азықтың сапасы төмендеп, қоректік заттардың жоғалуы мүмкін.
Өнімді тым кеш жинаудың салдары
Жүгеріні құрғақ зат мөлшері шамамен 35%-дан жоғары болғанда жинаса:
- жапырақтар мен сабақтар көбірек қатаяды,
- өсімдіктің басқа бөліктерінің сіңімділігі төмендейді,
- сүрлемді тығыздау қиындайды,
- кейін қызудың, зеңнің және ашытқының пайда болу қаупі артады,
- крахмалды жануарлар нашар сіңіреді.
Құрғақ зат бойынша өнімділік кейбір жағдайларда әлі де жоғарылағанымен, азық сапасы көбінесе нашарлайды.
Қорытынды
Өнімді жинаудың дұрыс мерзімі жоғары сапалы жүгері сүрлемін алудың маңызды факторларының бірі болып табылады. Жүгеріні құрғақ зат мөлшері 32-ден 35%-ға дейін кезінде жинаса, жоғары энергетикалық құндылықтың, жақсы қорытылудың және оңтайлы сүрлемделудің ең жақсы үйлесімі қамтамасыз етіледі. Өте ерте және тым кеш жинау сапаның жоғалуына әкеледі және малдың өнімділігіне кері әсерін тигізуі мүмкін.
Құрғақ зат мөлшерін анықтауға арналған құралдар және қосымша ақпарат
Жинар алдында жүгерінің құрғақ зат мөлшерін анықтау үшін дәлдігі мен еңбек шығыны бойынша ерекшеленетін бірнеше практикалық әдістер бар. Осы тақырып бойынша толығырақ мамандандырылған ақпаратты KFM жобасының сайтынан, «Кеңесшілерге арналған нұсқаулық» сериясынан «Сапалы сүрлем өндіру — егістіктен астауға дейін» атты 15 модулінен, сондай-ақ KFM жобасының No 15 ақпараттық бюллетенінен таба аласыз.
Эккехард Шрёдер
Фото: KFM