Неміс аграрлық орталығы – бұл Германия мен Қазақстанның ауылшаруашылық министрлігі арасындағы ынтымақтастық жобасы. DEULA мектебінің жемісті бағдарламасын негізге ала отырып, Неміс аграрлық орталығы ауыл шаруашылығы саласындағы жетекшілер мен мамандардың біліктілігін жоғарылатудың кең ауқымды бағдарламасын ұсынады. Ұдайы жаңалық енгізе отырып, олар өндірістің жаңа әдістерін игеруге және қазіргі заманғы ауыл шаруашылығы техникаларын пайдалану кезінде сервистік қызметті үйренуге мүмкіндік береді. Неміс аграрлық орталығының директоры Олеся Кобзевамен өткен сұхбатты қараңыздар.

Видеоны көру үшін сілтемені басыңыз!

Ақмола, Қостанай, Солтүстік Қазақстан және Павлодар облыстарындағы 15 сүт фермері жоба бойынша қарқынды консультацияларға қатысуға мүмкіндік алады. Айнагүл Аяганова мен Адил Рахимов фермалардың 100-ге жуық жетекшісімен интервью жүргізді. Көп сұрақтардан тұратын сауалнаманың көмегімен 40 әсіресе мүдделі фермерлер анықталды. Келесі кезеңде екі қазақстандық сарапшы бұл фермаларға Уве Веддигемен бірге барады және фермалардың басшыларымен олардың мақсаттары, стратегиялары, мүмкіндіктері мен дамуын тежейтін факторлар туралы сөйлеседі. Сапардан кейін жобаның барлық серіктестерімен бірге пилоттық фермаларды іріктеу жүргізіледі.  Бұл жұмыс  жиналған  ауқымды деректер, құжаттама, сондай-ақ ашық көрсеткіштер негізінде жіргізіледі.

Келесі жылдары пилоттық шаруашылықтар халықаралық және қазақстандық сарапшылардан ауқымды жеке консалтингтік қызметтер алады. Осы қызметтердің өзегі дамуға инвестицияларды табысты іске асыру, өндірістік процестерді оңтайландыру және мамандар мен менеджерлердің біліктілігін арттыру мәселелері бойынша консультация беру болады. «Барлық шаруашылықтар үшін біз жыл сайын әлсіз жерлер талдауын жүргіземіз және құрылыс пен техника, азықтандыру мен өсіру, малдардың денсаулығы мен жайлылығы, сондай — ақ басқа да көптеген тақырыптар бойынша кеңес беру қызметтерінің кең спектрін ұсынамыз», — деп түсіндірді Уве Веддиге. Сонымен қатар, кеңесшілер тобы ақпараттық бюллетеньдер мен маусымға сәйкес брошюраларды үнемі жариялауды жоспарлап отыр, ал кең ауқымды оқу курстары мен семинарлар қызметтер спектрін толықтыра түседі, деп қосты ұжымның 61 жасар жетекшісі.

Пилоттық фермалар инвестициялауға және өзгерістерге дайын болады деп күтілуде, әсіресе, олардың биологиялық және экономикалық деректердің есебін жүйелі түрде жүргізуге және оларды жүйелі талдау үшін ұсынуға дайын болуы маңызды. Шаруашылықтардың жоба ұжымына қатысты ашықтығы және фермада өткізілетін жобаның жұмыстары аясында ынтымақтастыққа, сонымен қатар жоба ұжымымен ұзақ мерзімді ынтымақтастыққа дайын болулары келісімшартта бекітілетін болады.

Google картасы: KFM

Қазақстанда коронавирустың одан әрі таралуының алдын алу қажет. «Сүт жобасы» ұжымы да осы іске өз үлесін қосқысы келеді. Сондықтан барлық әріптестер қашықтықтан жұмыс істейді. Біз сондай-ақ жоспарланған пилоттық фермаларға баруды белгісіз мерзімге кейінге қалдыруды шештік.

Коронавирус, бәлкім, біздің жұмысымызды біраз уақытқа кешіктіреді. Неміс сарапшылары адамдардың 60-70% вирусты жұқтырып алуы мүмкін деп санайды. Олардың көпшілігінде тек жеңіл суық тию белгілері болады немесе ешқандай симптомдар болмайды.

Мал шаруашылығындағы кәсіпорындар жұмысшылар болмай қалған  жағдайда малға қалай қарау әрекетін алдын ала қарастыруы керек. Осы уақытқа дейін ауылшаруашық жануарлары атиптік пневмонияны (SARS-CoV-2) жұқтырып алу мүмкіндігі дәлелденбеген.

Алайда, барлық сарапшылардың айтуынша, адамдарды бір-бірінен оқшаулау күдікті жағдайларда да және адамдармен қарым-қатынаста болған кезде де бірінші кезектегі міндет болып табылады. Барлық мекемелер вирус жұқтыру жағдайында тиісті ұйымдастыру шараларын қабылдауға және төтенше жағдайларда арнайы іс-қимыл жоспарын жасауға тиіс. Барлық қызметкерлер өздерінің жеке байланыстарын шектеуі керек.

Жалпы гигиена ережелерін сақтаған жағдайда сиыр қорасында немесе сиыр сауу залында малды вирустан қорғау үшін арнайы дезинфекциялық іс-шаралар талап етілмейді.

Коронавирус негізінен адамнан адамға ауалы-тамшылы жолмен, әсіресе тыныс алу жолдары арқылы тарайды. Сондай-ақ ауыздың немесе мұрынның шырышты қабығына және көздің конъюнктивасына қол тигенде жұқтыру мүмкін.

Сондықтан қолды мұқият жуу аса маңызды.

Сурет: top agrar

«Қазақстанда сүт өндірісінің тиімділігін қалай арттыруға болады?» Бұл мәселені Лейпцигттен келген неміс сарапшысы д-р Франк Везенбергпен (IAK Agrar Consulting GmbH) Аграрлық несие корпорациясының (АКК) басшылары, кеңесшілері, директорлары және жетекшілері талқылады.

Алдымен д-р Везенберг мал шаруашылығы кешендерін салу және қайта жаңарту  қаржыландырудың маңызды негізі болып келетінін айтты. Ғимараттар мен техникалық жарақтандыруға қажетті шығыстар өте сирек жағдайларда иесінің өз қаражаты есебінен ғана қаржыландырылуы мүмкін, көптеген жағдайларда банктік қаржыландыру қажет. Неғұрлым ірі инвестицияларды дайындау әрқашан терең талдаудан және мақсатты тұжырымдаудан басталады, сондай-ақ қаржыландырудың ықтимал мүмкіндіктерін алдын ала нақтылау қажет. Алайда, инвестицияларды жоспарлау басталғанға дейін әрбір фермер сүт өндірісінің беліленген шекті шарттарымен жұмыс істейді. Сүттің базалық бағасының дамуы шешім қабылдаудың маңызды факторларының бірі болып табылады, бірақ бұл ретте ауыл шаруашылығы саясатының негізгі қағидаттарын де ескеру қажет.

Қазақстандық қатысушылар Еуропа Одағындағы негізінен инвестицияларды қолдау және  жер көлеміне байланысты берілетін субсидияларды қамтитын субсидиялау жүйесіне қызығушылығын білдірді. Ал Қазақстанда субсидиялар көбінесе өнімнің көлеміне қарай белгіленеді, сонымен қатар инвестицияларды қолдауға да арналады.

Жобада 15 пилоттық фермалардың басым бөлігі инвестиция жасағысы келеді. Жоба сарапшылары  пилоттық фермаларға қарқынды кеңес беруі үшін фермалар талдау және салыстыру жұмыстарын жүргізуге қажет болатын өзінің биологиялық және қаржылық көрсеткіштерін ұсынуға дайын болуы тиіс. Бастапқыда шаруашылықтарда деректерді жинау топтың қолдауымен жүргізілетін болады, бұл ретте жалпы көрсеткіштер жылына бір рет тапсырылады, кейінгі деректер ай сайын жиналады және талқыланады.

Кездесудің соңында доктор Франк Везенберг өзінің сапары кезінде қазақстандық жағдайларға бейімдеген, фермаларда тәжірибе жүзінде сынақтан өткізген сараптамалық бағдарламасын ұсынды. Жоба шеңберінде АКК консультанттары сүт өндірісіне инвестицияларды сүйемелдеу үшін олардың консалтингтік құзыретін жетілдіру мақсатында өндірістік-экономикалық көрсеткіштерді бағалауды және талдауды үйренуі тиіс.

Фото: KFM

Ірі қара малдың сүт және аралас тұқымдарының Республикалық палатасы мен «Сүт өндіру саласындағы біліктілікті арттыру» жобасы арасындағы бірінші кездесуде Палатаның атқарушы директоры Елемесов Көпмағамбет Елемесұлы мен менеджері Руслан Бекішев жоба өкілдері Айнагүл Аяганова және Уве Веддигемен жобаның мақсаты мен ағымдағы жағдайын, сондай-ақ ағымдағы жылдың іс-шараларын талқылады.
Руслан Бекишев біліктілікті арттыру үшін мамандарға арналған жүйелі ақпараттық сапарлардың маңыздылығын атап өтті:»Тек ферманы өз көзіңізбен көріп, сіз ол жерде жұмыс қалай орындалатынын және мал үшін қаншама жұмыс атқарылатының түсіне аласыз». Мал шаруашылығы жөніндегі сарапшы өзіне сапар кезінде көрген Гессендегі күрделі басқару мен заманауи технологиялар арқылы көптеген жұмыс процестерін автоматтандыра алған ферма ерекше ұнағанын айтты.
Елемесов Көпмағамбет Елемесұлының пікірі бойынша қазақстандық фермерлерге өндіріс туралы білім жетіспейді. Түйе және қой шаруашылығына қарағанда Қазақстанның сүт мал шаруашылығында тәжірибесі аз, алғашқы сүт кешендері тек 1990 жылдары ғана пайда болған. «Сүт сауымы өте баяу өсуде, алайда бұл секторға инвестиция көп құйылады», — деп жалғастырды атқарушы директор. Оның айтуынша, сүт өндіру үшін ең үлкен кедергі тек өндірістік білімның жетіспеуі ғана емес, сонымен қатар елдің урбанизациясына байланысты кадрлардың жетіспеушілігі, сондай-ақ ферма басшыларының басқарушылық дағдыларының жоқтығы болды.
Веддигенің айтуынша, сүт жобасы кадрлардың жетіспеушілігін толтыра алмайды, бірақ фермалардағы мамандар мен басшылардың біліктілігін арттыру тек сүттің сауымына ғана емес, сонымен қатар тартымды жұмыс орындарын құруға алып келеді. «Дегенмен, фермалар басшылары қызметкерлерді табу, ұстау және тарту үшін көшбасшылық қасиеттерін дамытуы тиіс», — деп түсіндірді жоба жетекшісі.
Ақмола, Солтүстік Қазақстан, Қостанай және Павлодар облыстарында мал басының мөлшері 50-ден 400 басқа дейін 15 пилоттық ферма іріктеп алынған соң жоба келесі фазаға енеді. Неміс сарапшылары әр шаруашылық үшін жеке кеңес тұжырымдамасын дайындайды. Бұл әр шаруашылықтың мақсаттары және сонымен байланысты даму стратегиясы бойынша жасалады. Негізгі назар ферманың күшті және әлсіз жақтарын талдаудың кең спектріне бөлінеді. Осы негізде жоба ұжымы тиісті іске асыру кестесі бар іс-шаралар каталогын әзірлейді.
Кеңес беру жұмыстарымен бірге білім беру мен оқытудың қажеттілігін анықтау және тиісті іс-шараларды жоспарлау маңызды. Олар сауу негіздерінен бастап, стандартты операциялық рәсімдер, өндірістің экономикасын талдауға дейін тақырыптарды қамтиды. «Оқу курстары барлық сүт өндірушілер үшін ашық және тегін», — деді Айнагүл Аяганова.
Техникалық консультанттарды оқытудың және даярлаудың арнайы курстары бойынша ұсыныс жылдың ортасына қарай консультациялық қызмет көрсететін ұжымдардың қажеттіліктерін жан-жақты талдау негізінде әзірленетін болады. Елемесов Көпмағамбет Елемесұлы бұл ақпаратты ризашылықпен қабылдады. «Біздің кеңесшілеріміз әрдайым білім алуға дайын», — деп ол палатаның ондай шараларға міндетті түрде қатысатынын айтты.
Кездесу соңында палата өкілдері 20 наурызда Айнагүл Аяганова және Уве Веддиге қауымдастықтың жалпы жиналысында «Қазақстанда сүт саласындағы біліктілікті арттыру» атты жобаның мазмұны мен ұсыныстарын таныстырады деп келісті.

Фото: KFM

Суретте: (солдан оңға қарай) Айнагуль Аяганова, Көпмағамбет Елемесұлы Елемесов, Уве Веддиге және Руслан Бекишев.

Қазақстанда сүт өндіруді тұрақты дамыту саласындағы кәсіпорындардың біліктілігін арттыру атты жаңа жоба шеңберінде 2019 жылдың 8-14 желтоқсан аралығында Қазақстанның сүт өндіру саласының 8 маманына арналған Германияға бір апталық ақпараттық сапар сәтті өтті.

Ақпараттық сапардың негізгі мақсаты сүт фермаларына инвестициялық қолдау көрсету бағдарламасы, сүт фермаларына арналған ақыл-кеңес беру қызметтері, сонымен қатар Қазақстанда қоршаған ортаға қолайлы және малға жайлы жағдай жасауға бағытталған қазіргі сүт өндіру жұйелерін дамыту мақсатында басқа да қызметтер мен тәсілдемелер бойынша мәлімет беру және неміс сарапшыларымен тәжирибе алмасу болды. Сүт фермаларының бәсекеге қабілеттілігін инвестицияларды қаржыландыру арқылы қамтамасыздандыру да сапардың негізгі тақырыбы болды. Қатысушылар Германияда атап айтқанда келесі мекемелер мен серіктестерге барып қайтты:

• Ауылшаруашылық банк (Landwirtschaftliche Rentenbank), Франкфурт;
• Гессен федералдық жеріндегі ауылшаруашылық кәсіпорындарының инвестициаларын қолдау қызметі (STA Serviceteam Alsfeld GmbH);
• Гессен федералдық жеріндегі сут ондіру бойынша инновациялық ұжым;
• ИАК Аграр Консалтинг ГмбХ, Лейпциг;
• Дойче Кредитбанк (Deutsche Kreditbank AG), Лейпциг;
• Келлич мал шаруашылық оқыту және ғылыми-зерттеу станциясы, Кёллич;
• Саксония-Анхальт федеральды жерінің Асыл тұқымды ірі қара мал өсірушілер бірлестігі (Риндеральянц), Бисмарк;
• Нидергрюндау және Кельбрде екі отбасылық сүт фермасы;
• Германияның Азық-түлік және ауыл-шаруашылығы федеральдық министрлігі (BMEL), Берлин.

Қазақстаннан келген қатысушылар жобаның негізгі серіктестерінің өкілдері болып табылады, атап өткенде Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрлігінің Мал шаруашылығы өнімдерін өндіру және қайта өңдеу департаменті, Аграрлық несие корпорациясы, Нұр-Сұлтандағы Мал шаруашылығының ғылыми-инновациялық орталығы және Ірі қара малдың сүт және аралас тұқымдарының Республикалық палатасы.

Аталған жоба Германияның Азық-түлік және ауыл-шаруашылық министрлігінің екі жақтық ынтмақтастық бағдарламасының бір бөлігі болып табылады, ал АДТ Проект Консалтинг ГмбХ  (жетекші орындаушы) және ИАК Аграр Консалтинг ГмбХ компанияларынан құралған консорциум жобаны осы министрліктің тапсырмасымен жүзеге асырады.

Сарапшы Мари Кюнстлинг ханымның (ИАК Лейпциг) Ақмола, Қостанай, Солтүстік Қазақстан және Павлодарға сапары осы төрт әлеуетті  аймақтардағы  сүт өндіруге байланысты нақты жағдайды талдауға және талқылауға арналды. Атап айтқанда, мақсат тиісті облыстар мен аудан әкімшіліктерінен өсуге дайын қолайлы сүт фермалары туралы өзекті ақпарат алу және оны жүйелі түрде құжаттау болды.

Жоба ұжымының төрт аймаққа сапары туралы ақпараттандыру ауыл шаруашылығы вице-министрі Гүлмира Исаеваның қолдауымен қамтамасыз етілді, ал әкімдіктер мен ауыл шаруашылығы басқармаларына әлеуетті пилоттық сүт фермаларының тізімін ұсыну туралы алдын ала сұраныс жіберілді. Шақырылған фермерлік шаруашылықтардың басшылары жоба, қатысу шарттары және кеңес беру тұжырымдамасы туралы сұрақтар қою мүмкіндігін қарқынды пайдаланды.

Жергілікті серіктестердің қызығушылығына, сондай-ақ жобаның екі қызметкері Айнагүл Аяганова мен Әділ Рахимовтың кең желісіне байланысты Павлодардағы Аграрлық несие корпорациясының филиалымен, Қостанайда KАЗ Консалтинг компаниясымен және Көкшетауда Солтүстік Қазақстан мал шаруашылығы ғылыми-зерттеу институтымен маңызды келіссөздер жүргізілді.

«Жобалық аймақтарда жақсы қабылдау, Қазақстандағы сенімді алмасу және Германиядағы консалтинг қызметтерінің мазмұны мен іс — шараларына қызығушылық жоба табысты болады деп есептеуге негіз болады», — деді Мари Кюнстлинг. Ол барлық деңгейдегі серіктестер жобаға үлкен қызығушылық танытатынын және белсенді қатысып, ақпарат алғысы келетінін атап өтті.

Фото: KFM

Бірлескен жобаның басталуына байланысты кеңесте қазақстандық серіктестердің, атап айтқанда Мал шаруашылығының ғылыми-инновациялық орталығы (МШ ҒИО) мен Аграрлық несие корпорациясының (АНК) өкілдері Нұр-сұлтан қаласында Германияның жауапты тұлғаларымен және жоба ұжымымен кездесті. Сондай-ақ, Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінен (АШМ) Еркебұлан Ахметов пен Республикалық сүтті және аралас ірі қара мал тұқымдарының палатасынан Руслан Бекішев және Кәрімов Қанат қатысты.

Жоба жетекшісі Уве Веддиге және оның орынбасары Айнагүл Аяганова жобаның мақсаттарын, күтілетін нәтижелер мен жобаны іске асыру тұжырымдамасын таныстырды. Басты назар Ақмола, Павлодар, Қостанай және Солтүстік Қазақстан облыстарындағы болашақ пилоттық шаруашылықтарға бөлінді. Сүт өндірісін оңтайландыруға немесе кеңейтуге ниетті 50 — 400 сүт сиыры бар фермалар іріктелетін болады.

Торғын Нұрсейіт (АКК), Болат Сейсенов (жив ҒИО), сондай-ақ Бекішев Руслан (сүт тұқымдары палатасы) қолайлы шаруашылықтарды іріктеуге және тиісті тізімдерді жасауға қолдау көрсетуге уәде берді. Сонымен қатар, қысқамерзімді неміс сарапшысы Мари Кюнстлинг 2019 жылдың қараша айының ортасында жобаны облыстық және аудандық әкімшілік деңгейінде таныстырып, төрт әлеуетті аймақта ілгерілетеді.

Алынған «ұзын тізім» негізінде жоба ұжымы жобаға қатысушылардан тұратын жұмыс тобының көмегімен 15 пилоттық ферма анықтайды. Бұл органның төрағасы Еркебұлан Ахметов (АШМ) болады.

Желтоқсанның бірінші аптасында Берлинде консалтингтік фирмалармен, Ауылшаруашылық ренталық банк, фермерлік шаруашылықтар және Федералдық азық-түлік және ауыл шаруашылығы министрлігімен кездесу мақсатында Германияға мамандандырылған ақпараттық сапар жоспарланған.

Фото: KFM

«Қазақстанда кәсіпорындардың сүт өндірісін тұрақты дамыту саласындағы біліктілігін арттыру (қысқартылған: «Сүт өндіру саласындағы біліктілікті арттыру)» жобасы табысты басталды. Бастапқыда жоба 3 жылға жоспарланып отыр және оны Федералдық азық- түлік және ауыл шаруашылығы министрлігі (BMEL) қаржыландырады.

Жоба шеңберінде алғашында Қазақстанның солтүстігіндегі қазақстандық серіктестермен бірге өндірістік технологиялар саласындағы қарқынды өнеркәсіпп экономикасы мен өндірістік технологиялар бойынша кеңес беру үшін  15-ке жуық сүт фермасы (пилоттық фермалар) іріктелетін болады. Негізгі назар өзінің сүт мал шаруашылығының кеңейтіп, сапасын жақсартқысы  келетін немесе сүт өндірумен айналысқысы келетін шағын және орта сүт фермаларына аударылады.

Пилоттық шаруашылықтармен қарқынды консультациялық жұмыс нәтижесінде және осыған байланысты өндірістік жүйелерді оңтайландыру нәтижесінде алынған тәжірибе серіктес ұйымдардың кеңесберу дағдыларын нығайту және сүтті мал шаруашылығын жаңғырту үшін инвестициялар тартудың тиімділігін арттыру үшін жобалық жұмыста үнемі пайдаланылады. Осылайша, жоба, атап айтқанда, 2018-2027 жылдар аралығына жоспарланған сүт мал шаруашылығын қолдау мемлекеттік бағдарламасын жүзеге асыруды қолдайды.

Осы жобаны іске асыру  ADT Projekt Consulting GmbH (жетекші серіктес) және оның серіктесі IAK Agrar Consulting GmbH компаниясынан құрылған консорциумге тапсырылған. Қазақстан тарапынан Қазақстан Республикасының ауыл шаруашылығы министрлігі, мал шаруашылығы департаменті (саяси серіктес), сондай-ақ Нұр-Сұлтандағы Мал шаруашылығыныңі ғылыми-инновациялық орталығы мен Аграрлық несие корпорациясы институционалдық серіктес-мамандар ретінде негізгі серіктестер болып табылады.

Фото: KFM