Құрылыс машиналарының гүрілі алыстан естіледі, анау алыс қашықтықтан біздің  «Прекрасное» атты Солтүстік Қазақстан облысындағы пилоттық фермамыздың жаңа ғимараттарын көруге болады. Күзде шөп өсіп тұрған жерде қазір екі сиыр қорасы мен сауу бөлмесі орналасқан. Осы апталарда жұмысшылар мал журетін алаңдары мен олардың жататын орындарын бетондайды, содан кейін қора мен сауу бөлмесінің жабдықтарын орната бастайды.

Бақыт Мәжитұлы туған ауылын жандандырғанға дейін ауылда бірде-бір тұрғын қалмаған еді. Жаңа қорадан басқа, ол ферма жұмысшылары мен олардың отбасыларына арналған онға жуық жаңа үй салды.

Жоба ұжымы сол жерде жұмыс жасап жатқан шеберлерге жобалауға қатысты кішігірім, сондай-ақ үлкен мәселелер бойынша кеңес береді. Сүтті сиырларға арналаған қора салу бойынша кеңес беруде үлкен тәжірибесі бар Уве Веддиге құрылыстың егжей-тегжейлері мен жалпы құрылыс туралы көптеген сұрақтарға жауап береді. Құрылыс қарқыны жылдам, ал әкелінетін мал экспорттаушы елде карантинге қойылған және жеткізу мерзімі жақындап келеді. «Құрылыстың осы кезеңінде монтажшыларға қойылатын техникалық талаптар күн сайын артып келеді; келесі жұмыстардың кестесін бұзбау үшін жұмысты мұқият орындау керек», — деп түсіндіреді Уве Веддиге. KFM жобасының жетекшісі және құрылыс сарапшысы кез-келген жағдайда қазір қарқынын бәсеңдетпеуге, қайта «газ бере түсуге»кеңес береді.

Жоғары сүт өнімділігі сүт өндірісінің тиімділігіне оң әсер етеді. Оған KFM жобасының пилоттық шаруашылықтарындағы биологиялық және экономикалық деректерді талдау барысында көз жетті.

Қолда бар мәліметтерге қарағанда табынның мөлшері жалпы өнімділік деңгейіне оң әсер ететіндігін көруге болады. Бұл таңқаларлық емес, өйткені ірі табындарда өндіріс технологиясы көбінесе басқа стандарттарды талап етеді. Оларға топтардың неғұрлым тұрақты қалыптасуы, демек, жануарларды жақсырақ жемдеу, сонымен қатар алдын-алу және жоспарлау шараларын жүйелі түрде жүргізу жатады. Жоғары сүт өнімділігінің табынды толықтыру коэффициентіне теріс әсері анықталған жоқ.

Жоғары сүт өнімділігі ең жақсы менеджментпен тығыз байланысты деген қорытындыға жақында шаруашылық салаларын бағалау жөніндегі сарапшы доктор Франк Везенберг (Iak Leipzig) және Уве Веддиге (KFM жобасының жетекшісі) келді. Пилоттық фермаларда алынған көрсеткіштер сүт өнімділігін арттыру өндіріс экономикасы үшін тиімді екенін дәлелдейді. Нарық көрсеткіштерінің басым үлесін — шамамен 90% — сүт сатудан түскен түсім құрайды. Сүт өнімділігін арттыру өзінің физиологиялық шегіне сиырларды өнімділік деңгейіне сәйкес жемдендіру мүмкін болмаған кезде немесе метаболизм проблемалары күшейген кезде ғана жетеді. Алайда, бұл пилоттық шаруашылықтардың ешқайсысында байқалмайды.

Жекелеген шаруашылықтар туралы деректер үшінші тұлғаларға көрсетілмейді және жарияланбайды. Алайда, алдағы бірнеше аптада жоба тобы жыл сайынғы жиналыс аясында тиісті пилоттық шаруашылықтармен бағалау нәтижелерін талқылайды және жеке іс-қимыл жоспарларын әзірлейді.

Уве Веддиге, KFM жобасының жетекшісі

Қандай да болсын ірі ауылшаруашылық инвестицияларын қаржыландыру үшін бизнес-жоспар қажет. Консультанттар көбінесе инвестор үшін осы күрделі құжаттарды дайындайды, олардың көмегімен тиісті банкті қажетті несие беруге сендіру қажет.

Бірақ банк бұл қаржылық жоспарларды қалай бағалайды? Несие беру кезінде қандай сұрақтарға негізделген және дәлелді жауап беру керек?

Осы сұрақтарға жақында -ткен бизнес-жоспарларды бағалау бойынша тренингке қатысқан Қазақ Аграрлық несие корпорациясының (АНК) тоғыз қаржы сарапшысына доктор Тимм Георг жауап берді. Сарапшы Ганновердегі NordLB банкінде (Солтүстік Германия жерлерінің банкі) сүт фермаларын салуға және кеңейтуге несие беруге байланысты көптеген талдау және шешім қабылдау процестеріне қатысады. Оның тәжірибесі негізінде вебинар барысында жан-жақты білім беріліп, кейін нақты мысалдармен тереңдетілді. Оқу барысында қатысушылар жоспарларды жіктеу және ұсынылған құжаттарды қарастырудың әртүрлі тәсілдерін ғана емес, сонымен бірге несиелік шешімдер қабылдау факторларын да талқылады.

«Несие беру процесінде жобаның өндірістік-экономикалық табыстылығының болжамын мұқият талдамай ешбір бұлтартпайтын шешім қабылданбайды», — деп растады қатысушылардың бірі. «Ұсынылған құжаттарды талдап үнемі жаттығу  өте маңызды, өйткені олар әр инвестициялық жоба үшін жеке жасалады», — деп жал5астырды қаржы сарапшысы.

Уве Веддиге, KFM жобасының жетекшісі

«Ғылым мен бизнес бірігуде» ұранымен «Тұрақты дамуға арналған инновациялар» неміс-Орталық Азия конференцияларының сериясы Орталық Азиядағы жер ресурстарын басқаруға байланысты тақырыптық салаларда тұрақты дамуға арналған бірлескен жобалық бастамаларды ұсынады.

Екі күндік онлайн-іс-шара барысында неміс және Орталық Азия компаниялары, бизнес-қауымдастықтар, зерттеу жобаларына қатысушылар, сондай-ақ консалтингтік компаниялар ғылым мен бизнес арасындағы ынтымақтастық жобаларының нәтижелерін ұзақ мерзімді іске асыру әлеуетін талқылады. Спикерлер нақты іскерлік қатынастарды құруға көмектесетін кең ақпарат ұсынды. Алайда неміс-қазақстандық зерттеу жобалары ерекше әсер қалдырды.

LOCUST-TEC Қазақстанда шегірткемен күресу үшін инновациялық және экологиялық таза технологияларды енгізумен айналысады. Жоба химиялық пестицидтерді пайдалануды азайтуға және тиімді алдын-алу стратегияларын қолдана отырып, ауыл шаруашылығында егін шығынын азайтуға бағытталған.

Әлемдегі ең маңызды ауылшаруашылық аймақтарының бірі-Қазақстан мен Оңтүстік-Батыс Сібірдегі ReKKS жобасы аясында жер ресурстарын басқарудың және олардың климаттың өзгеруіне бейімделуінің инновациялық тәсілдері әзірленіп, енгізілуде. Сумен жабдықтау, жерді пайдалану әсері, топырақтың органикалық заттары, қоректік заттардың балансы және ауылшаруашылық технологиялары ескеріледі.

KASHEMP жобасы шеңберінде мақтаның тұрақты баламасы ретінде қазақстандық сораны/кендірді өсіру мен өңдеудің оңтайландырылған әдістері әзірленуде. Текстильді қарасора талшығы Қазақстанның жергілікті тоқыма өнеркәсібіне де, экспорттық нарыққа да балама шикізат ретінде қолданылады, сонымен бірге жергілікті құнды құруды күшейтеді.

«Сүт жобасы»да назардан тыс қалған жоқ. Жоба жетекшісі Уве Веддиге өндіріс және кеңейту саласындағы құзыреттілікті арттыру бойынша жобаның мақсаттары туралы хабарлады. Кең ауқымды кеңес беру шаралары мен тренингтерден басқа, жоба тобы сүт өндірісінің барлық бағыттары бойынша ай сайынғы ақпараттық бюллетень мен жаднамалар шығарады. Сүтті мал шаруашылығы туралы «анықтамалық құрал» жақында сүт өндірушілер мен білімді тарату бойынша мамандарға қол жетімді болады.

Уве Веддиге

Шуақты күнде көптеген қонақтардың қатысуымен Eurasia Group компаниясы Көкшетауда өзінің жаңа сервис орталығын ашты. Ауыл шаруашылығы вице-министрі Айдарбек Сапаров, Ақмола облысының әкімі Ермек Маржықпаев және Көкшетау қаласының әкімі Бауыржан Ғайса құттықтау сөзінде Қазақстанның солтүстік өңірі үшін ауыл шаруашылығының орасан зор экономикалық маңызын атап өтті. «Джон Дир американдық компания болса да, тракторлар мен машиналардың көп бөлігі Германияда Манхайм қаласындағы зауытта шығарылады», — деді Германияның Төтенше және Өкілетті Елшісі Доктор Тило Клиннер. Оның айтуынша, бұл жаңа орталық Қазақстан мен Германия арасындағы өте жақсы қарым-қатынастарының белгісі болып табылады.

John Deere, JSB, Väderstad, Lindsay және Grimme ауылшаруашылық техникаларын сатуға және қызмет көрсетуге арналған әсерлі орталықтың сандық көрсеткіштері керемет: 10 гектар аумақта, 19000 м2 кедендік қойма және жабдықты сату аймағынан (13,600 м2) басқа, 13,500 м2 қызмет көрсету орталығы, агрегаттық шеберхана (450 м2) және қосалқы бөлшектер қоймасы (7,700 м2) орналасқан.

Келушілер заманауи кеңселерде және кең көрме залында қарсы алынады. Сондай-ақ, оның жанында толық жабдықталған жөндеу шеберханасы бар, бұл жерде оқыту шараларын өткізу де мүмкін. Сонымен қатар цифрландыру және автоматтандыру бойынша оқу орталығы, сондай-ақ тест-драйв үшін жеке полигон да бар.

Eurasia Group Қазақстанда 23 жылдан бері жұмыс істейді, компанияның 14 өкілдігінде 420 қызметкер жұмыс істейді. Бүгінгі таңда компания 12 000-нан астам трактор, жемшөп жинайтын комбайндар, астық жинайтын комбайндар мен топырақ өңдейтін техниканы сатты және жеткізді.

Айнагуль Аяганова, KFM жобасы жетекшісінің орынбасары

Ұйымдастырушылар Неміс аграрлық орталығы және AMTK жақында жарияланған Дала күні өткізілмейтінін жариялады. Көптеген жылдар бойы дәстүрге айналған өсімдік шаруашылығы саласындағы инновациялар көрмесі 2021 жылдың 29 шілдесіне жоспарланған болатын.

Неміс аграрлық орталығының мамандары картоп, арпа, бидай, зығыр, күнбағыс, рапс, соя, бұршақ және жүгерінің алуан түрлері мен будандарын егіп қойған. Әр түрлі егу мерзімдерінің әсерін зерттеу эксперименттері өте қызықты.

Алайда келетін қатысушылардың денсаулығына алаңдаушылық және COVID жағдайларының көбеюі жауапты тұлғаларды Дала күнін әзірше өткізбеуге мәжбүр етті. Бұл іс-шараны басқа форматта өткізу мүмкіндіктері алдағы күндері анықталады.

Мұндай шешім қабылдау барлық ұйымдастырушылар үшін оңай болған жоқ, бірақ келушілердің қауіпсіздігі осы қиын уақытта аса маңызды.

Уве Веддиге, KFM жобасының жетекшісі

Сүт өндірісі-бұл күрделі процесс, сондықтан ол туралы көптеген ақпарат бар: ғылым мен зерттеулер саласындағы жарияланымдар, жем мен техниканы өндірушілердің кең ауқымды ақпаратымен толықтырылған арнайы журналдардағы хабарламалар, қауымдастықтар мен ауылшаруашылық әкімшіліктерінің мәліметтері.

Бір сөзбен айтқанда, оңай оқылатын, тәуелсіз, өзекті және жан-жақты практикалық білім беретін ақпаратты табу қиын. Енді «консультант нұсқаулығы» жарияланымдары арқылы KFM жобасы сүт өндірісінің практикалық анықтамалық құралын интернетте тегін ұсынып отыр. Қазіргі уақытта алғашқы модульдерді неміс және орыс тілдерінде жүктеп алуға болады..

«Қағаз және сандық ңұсқасындағы бұл ақпараттық құрал сүт фермаларының кеңесшілеріне көмек ретінде ұсынылады», – дейді жоба жетекшісі Уве Веддиге. Айнагүл Аяғанова тиісті тақырыптар бойынша негізгі ақпарат ықшам және түсінікті баяндалғанына қуанышты. «Модульдер сүт өндіру бойынша кеңесшілерге, сондай-ақ сүт өндіретін фермалардың мал дәрігерлері мен мамандарына көптеген практикалық кеңестер мен техникалық ноу – хау ұсынады», — деді жоба жетекшісінің орынбасары.

«Біз 5 модульден бастаймыз, алдағы апталар мен айларда қосымша модульдерді жүйесіз тәртіпте орналастырамыз», – деп түсіндіреді Бонндағы ADT (жобаны орындаушы компания) Эккехард Шредер,»барлығы 23 модульді 2022 жылдың ортасына дейін жариялау жоспарланған».

KFM жобасы бір жылдан астам уақыт бойы маусымдық тақырыптарға ай сайынғы ақпараттық бюллетень шығарып келеді. 400-ден астам жазылушы ол туралы жақсы пікір білдіреді және ай сайын таратылатын басылымды немесе оның таратылғаннан кейін сайтта жүктеуге болатын онлайн нұсқасын пайдаланады.

Жоғары өміршеңдік көрсеткіштеріне тек малға қолайлы жемді пайдалану арқылы қол жеткізуге болады. Рацион дұрыс болмауынан көбінесе румин ацидозы немесе кетозы пайда болуы мүмкін. Бұл көп жағдайда ламинит және репродуктивті проблемалар сияқты басқа ауруларға негіз болады.

Ақмола және Солтүстік Қазақстан облыстарындағы бірнеше пилоттық шаруашылықтарға бір апталық сапары барысында Абдувосит Файзуллоев жақсы жем-шөп қоспаларының қандай болатынын түсіндірді. Ол үшін ол Айнагүл Аяғановамен бірге жем-шөпті тексерді. Сонымен қатар, ол жем-шөп рационын  әртүрлі ұзындықтағы бөлшектерге бөлетін Пенсильвания елегін қолданды.

«Көптеген сүрлемдерде сіз жемдегі бөлшектердің ұзындығы тым үлкен екенін көресіз. Олар ұсақтағышты дұрыс реттемеген кезде пайда болады», – дейді халықаралық сарапшы. Бұл сүрлемнің тығыздалуына кедергі болады, бұл көбінесе ашыту сапасының нашарлауына әкеледі. Сонымен қатар, ұсақталмаған материал сиырлардың жем-шөп жеуін шектейді. Тағы бір мәселе-жүгері мен дәнді дақылдарды дұрыс ұсақтау, — деп түсіндіреді ол. Сиыр крахмалдың барлық құрамын қолдана алатындай етіп барлық дәнді дақылдар толығымен ұсақталуы керек. Сарапшы көңге арналған електі қолдана отырып, қаншама жүгері дәндері қорытылмай көң шұңқырына төгілетінін көрсетті.

«Минералды жемсіз рацион құрай алмайсыз «, – деп түсіндірді Абдувосит Файзуллоев. Ол бұдан әрі «жалайтын тұз сиырдың минералды заттарға деген қажеттіліктерін қанағаттандыруға жарамайды» деп атап өтті. Әсіресе кальций мен фосформен қамтамасыз етуде барлық шаруашылықтарда үлкен тапшылық байқалады.”

Мұны Hybrimin ® PC бағдарламасының көмегімен рационды дәл сол жерде қайта есептеп, оңтайландырған Айнагүл Аяғанова да растайды. «Алайда, теңдестірілген диеталар жасау үшін көбінесе ақуыз және крахмал жетіспейді», – дейді жоба жетекшісінің орынбасары. Ол былай деп қосты:»жақсы көрсеткіштері бар сау табын үшін бәрі бір-біріне сәйкес келуі керек: дұрыс ұсақталған жақсы теңдестірілген негізгі жем-шөп әрқашан дәнді дақылдармен және соя немесе рапс шротымен, сондай-ақ минералды жеммен толықтырылуы керек».

Уве Веддиге

Чаглинкадағы Неміс аграрлық орталығында өткен (НемАО) «Бұзаулар күндеріне» арнап Айнагүл Аяғанова мен Уве Веддиге (KFM жобасы) НемАО директоры Олеся Кобзевамен бірге қатысушылар үшін кең ауқымды тақырыптар дайындады.

Өмірдің салауатты басталуы-бұзаулардың мықты, сау және өнімділігі жоғары сиырлар болып өсуіне негіз болады. Уве Веддиге бұл тезиске күмән келтірмеді және бұзау өсіру тиімділігі мен сиырдың кейінгі сүттілігі арасындағы байланысты көрсетті.

Бұзаулаудың негізі оның алдыңдағы лактация кезеңінде жатыр. Сиыр тым семіз бе немесе тым арық па? Суалу және транзит фазалары қалай өттті? Бұзаулау алдында барлық шаралар қолданды ма? Бұзаулауға арналған орын кең және таза ма, жататын жері қалың етіп құрғақ сабанмен жақсы төселенген бе? Жануарларды үнемі қарайлауға кім жауап береді? Бұзау туылғаннан кейін қандай шаралар қолдану қажет? KFM жобасының екі сарапшысы шаралардың толық каталогын ұсынып бірде-бір сұрақты жауапсыз қалдырмады.

«Уыз бермесеңіз болмайды», — деп түсіндірді Айнагүл Аяганова, сондай-ақ бұзауларға сүтті қалай беру жолдарын түсіндірді. Сондай-ақ, ол сүт, сүт алмастырғыш және қышқылдандырылған сүт беру артықшылықтары мен кемшіліктерін сипаттады. Таңдалған әдіске қарамастан, барлық бұзауларды ерте кезеңде мюсли мен шөппен қосымша азықтандыру, оларға су беру керек. Мюслиді немесе басқа қоспаларды беру көбінесе қажетті нәтиже бермейді. Бұл жерде бірнеше апта бойы сақтауға болатын құрғақ «бұзауларға арналған толық құрамды рацион» қолдану керек. Уве Веддиге осындай қоспаларды, сондай-ақ қажетті компоненттерді пайдалану және өндіру туралы көптеген практикалық кеңестер берді.

Сондай-ақ, жоба жетекшісі бұзау ұстау туралы ойландыратын көп ақпаратпен бөлісті. Иглус немесе дүнгіршек туралы сұрақтар, оттықты тазарту немесе өсіп келе жатқан бұзауларды ұстау әдістері болсын, Айнагүл Аяганова мен Уве Веддиге бұзау өсіруде табысқа жеткізетін көптеген практикалық және іс жүзінде тиімділігін көрсеткен шешімдермен бөлісті.

Уве Веддиге

Кристиана Брандес пен Зибилла Меклингхофф-Викке қатысуымен өткен KFM жобасының вебинарында басты назар құрылыс мәселелеріне бөлінді. Екі неміс сарапшысы 30-дан астам қатысушыға сүт фермаларының сиыр қора салудағы қазіргі тенденциялар туралы егжей-тегжейлі айтып берді.

Құрылыс жобасы іске асыру кезеңіне кіріспес бұрын, көптеген аспектілерді қарастырып, дайындық жұмыстарын жүргізу қажет. Зибилле Меклингхофф-Викке құрылысқа кез-келген ірі инвестицияның негізі ретінде бас жоспардың қажеттілігі мен оны әзірлеу туралы мәселеге назар аударып, бизнес-жоспарды жасамас бұрын жеке техникалық-экономикалық негіздеме дайындауға кеңес берді.

«Ыстық жаз және суық қыс «деген тақырыппен Кристиан Брандес «сиырдың жайлылық әліппесін (ABC) » қарастырды. Үш әріп сүтті малды ұстаудың маңызды бағыттарын ескереді, олар (неміс тілінде): A = ауа, B = оттық және C = сиырларға жайлылық.

Сиырлар қорада жайылым жағдайларына ұқсас жасалған жағдайларды ұнатады: жұмсақ, құрғақ және жақсы желдетілетін орын. Жататын жері неғұрлым жұмсақ болса, сиыр соғұрлым ұзақ жата алады. Сонымен қатар, жем-шөп әрқашан жеткілікті және қол жетімді, ауа әрқашан таза болуы керек. Қазіргі заманға сәйкес сауын сиыр ұстау осы табиғи қажеттіліктер мен мал ерекшеліктеріне негізделген. Тек осылай ғана сиырлар мен жас мал өнімділіктерінің барлық кезеңдерінде өздерін жайлы сезініеді және олардың өнімділігі жоғарлай түседі.

Аграрлық несие корпорациясы қызметкерлерінің және Қазақстанның сүт өндіру бойынша кеңесшілерінің алдында сөз сөйлеген сарапшы –»сиырлар үшін жайлылық» термині Еуропада осы сарапшы арқасында белгілі болған еді — «Болашақтағы сиыр қораларын салу сиырлар үшін барынша жайлы жағдай жасалған ортаны және сонымен бірге табынды тиімді басқару мүмкіндігін білдіреді», — деп атап өтті. Бірнеше жыл бұрын бұл ноу-хау енді ғана белгілі болып еді, ал бүгінде ол сүт фермасын салу бойынша әрбір жобаның бір бөлігі болып табылады.

Уве Веддиге