Артық картоп, сәбіз және алма сиыр жемінің дәмді құрамдас бөлігі бола алады. Картоп, атап айтқанда, жоғары жемдік құндылыққа ие, өйткені оның құрамында крахмал түрінде көп энергия бар.

Картоптағы құрғақ заттың (ҚЗ) мөлшері пайдалану бағытына байланысты 18-ден 22% — ға дейін. Олардағы ақуыз, крахмал және энергия мөлшері дәнді жүгерімен бірдей, сондықтан олар құнарсыз/ірі азық емес! Мес қарындағы азоттың теріс балансына байланысты (RNB) тиісті ақуызды қосымша қажет. Шикі жасұнықтың мөлшері өте төмен болғандықтан, құрылымды жеткілікті түрде қамтамасыз ету керек.

Картоп шикі түрінде береді, ол таза, шіріген емес, жасыл емес және қатты өсіп кетпеуі керек. Сүт сиырлары үшін күніне 10 кг-ға дейін картоптың максималды мөлшері ұсынылады, бұл шамамен 2 кг құрғақ затқа сәйкес келеді. Дегенмен, оған жеткілікті әдеттену өте маңызды.

Назар аударыңыз: азықтың тұрақсыздығы және таңдалынуы

Сиырларға рацион құрылымындағы өзгерістер ұнамайды. Жаңа піскен көкөністермен немесе жемістермен азықтандыру кезінде рационның үздіксіздігін қамтамасыз ету қажет.

Сиырлар картоп,сәбіз және алма дәмі ұнайды. Жем араластырғыш келгенде, жануарлар оларды толық араласқан рационнан бірден таңдай бастайды. Нәтижесінде, азықтың тәттісі сиырға, дәлірек айтқанда, партиялап жетеді. Бұл табындарда ацидоздың жиі кездесетін мәселелерінің себебі.

Бұған жол бермеуге болады, егер бұл жемдер араластырылмас бұрын доңғалақты тиегіш шөмішімен немесе арнайы техниканы қолдана отырып траншеяда ұсақталатын болса. Бұл үшін жем араластырғыштар жарамайды, әсіресе көбінесе өткір және тозған пышақтар, сондай-ақ бұрандалы қарсы пышақтар жиі кездесетіндіктен. Бірақ тіпті өткір пышақтар да жеткілікті ұсақтауды қамтамасыз етпейді.

Жалпы, аралас рациондағы картоп, сәбіз және алма қарқынды және тұрақты тамақтануды бақылауды қажет етеді! Әйтпесе, нәтижесінде қоректік заттар аз болып ас қорыту физиологиясы тұрғысынан көптеген проблемалар туындайды.

Уве Веддиге

Фото: KFM

Тағы да міне желтоқсан айы, сонымен қатар жақында осы жыл да аяқталады. Сіздер үшін және сіздердің жануарларыңыз үшін 2021 жыл қалай өтті? Жем сапасы мен өнімділік қанағаттанарлықтай ма? Сіз биылғы жылы сүт өнімділігін арттырып, жануарлардың денсаулығын жақсарта алдыңыз ба? Сіздердің өндірістеріңіздің табыстылығы қалай дамып келе жатыр?

Енді 2022 жылға арналған мақсаттарыңызды жазатын уақыт келді. Сіздерде мақсаттар кестесі бар ма? Жазылған мақсаттар тезірек іске асады. Сондықтан біз осы стратегияны ұсынамыз:

• үш, ең көбі төрт негізгі мақсатты жазыңыз;
• мақсатқа жету керек күнді/мерзімді анықтаңыз;
• аралық мақсаттарды белгілеңіз.
• оларды кеңседегі көрнекті жерге іліп қойыңыз.

Өзіңінздің жоспарларыңызда шаруашылығыңыздың мықты жақтарына сүйеніңіз. Мақсаттарыңыз жеке өздеріңізге және шаруашылықтарыңызға сай болса ғана сіздер оларға жетесіздер. Сіздердің ниеттеріңіз туралы бәрі білу үшін міндетті түрде жоспарларыңызды ұжымдарыңызбен талқылаңыздар. Сіздің қызметкерлеріңізде басқа идеялар болуы мүмкін.

Бірақ есте болсын: мақсаттарыңыз нақты болуы керек. Егер сіздер оларға қол жеткізуге болатынына сенсеңіздер, олар жүзеге асырылады.

2022 жылға осындай мақсаттар қоюға болады:

• қызметкерлермен байланысты жақсарту, фермада не болып жатқандығы туралы оларды толығырақ хабардар ету;
• айына бір рет жем шығындары мен жем шығынымен салыстырғандағы кірісті есептеу;
• аралас рационды үнемі бақылау.

2022 жылға мақсаттарыңызды жазу үшін келесі бірнеше аптаны пайдаланыңыздар! Сіздер үшін қандай мәселелер маңызды? Сіздер не нәрсеге қол жеткізгіңіз келеді және қандай мерзімге? KFM ұжымы жоспар құруда сіздерді қолдауға қуанышты болады.

2022 жыл сіздер үшің сәтті басталуын тілейміз.

KFM ұжымы

Бәлкім, Сіз жем араластырғышыңыздың таразысының көрсеткіштерін анық білесіз, бірақ ол жоғарыдығы сұраққа жауап беру үшін жеткіліксіз.

Сүрлемде зең қабаттары жиі байқалады. Ондай партиялар сүрлемде болмауы керек, бұл бәріне белгілі. Алайда, мұндай сүрлемдерде болатын әртүрлі микотоксиндер коктейлінің жануарлардың денсаулығына қаншалықты қауіпті екендігі әдетте жете бағаланбайды.

Мес қарынның «детоксикация әсері» туралы жиі айтылады. Бұл ішінара дұрыс: микотоксиндер метаболизмнің аз уытты өнімдеріне айналса да, мес қарынның сезімтал флорасына зақым келеді. Улану салдарынан алдынғы қарын метаболизмінің кез-келген бұзылуы өнімділіктің сипатты емес төмендеуіне әкеледі.

Сүрлемде зең пайда болуы әрқашан да сүрлем технологиясындағы кемшіліктердің белгісі. Жеткіліксіз тығыздалуы, дұрыс жабылмауы және сүрлемді шығарып алудағы қолайсыз стратегиялары ауаның енуіне, демек, зең көбеюіне ықпал етеді.

Не істеу керек? Жем араластырғышты толтырар алдында иістенген бөліктерді және барлық көгеріп ластанған қабаттарын мұқият алып тастаңыз. Пленка әрдайым бірнеше күнге ғана алынады. Қалған пленка ауаның енуіне жол бермеу үшін салмақ салып бастырылуы керек, пленка «үрленбеуі» керек. Сонымен қатар, алу кезінде траншеядағы сүрлем шамадан тыс қопсытылуына жол бермеу керек. Жүргізушілерге сүрлем тұрағышты дұрыс пайдалану туралы нұсқау берілуі керек.

Гигиеналық тұрғыдан мінсіз негізгі жем — бұл жоғары сүт өнімділігі мен жануарлардың денсаулығының негізі болып келеді. Араластыру процесінде жемде зең бөлшектері байқалмаса да, оларға толық қоспа рационында орын жоқ!

Уве Веддиге

Фото: KFM

АГРИТЕХНИКА сандық көрмесі жалғасуда! Бұрын хабарланғандай, пандемияға байланысты шектеулерге байланысты офлайн көрме болмайтын болды.

Бірақ, кем дегенде, қосымша сандық ұсыныс әлі де қол жетімді: жоспарланғандай, ол 2022 жылдың наурыз айының соңына дейін www.dlg-connect.com. сілтеме бойынша жарамды болады. Келушілер ауыл шаруашылығы техникасын өндірушілердің соңғы ұсыныстарымен және ақпараттарымен таныса алады, цифрлық іс-шараларға қатысып компаниялармен және фермерлермен байланыс орната алады.

Келесі АГРИТЕХНИКА 2023 көрмесі жоспар бойынша 2023 жылдың 12-18 қарашасы аралығында өтеді.

Мал өсірушілер 2022 жылдың 15-18-қарашасы аралығында Ганноверде өтетін  келесі ЕвроТир көрмесіне назар аударуы керек. DLG Неміс ауылшаруашылық қоғамы «Мал шаруашылығын трансформациялау» ұранымен мал шаруашылығы мамандарына арналған жетекші әлемдік көрмені қолдаудың мамандандырылған бағдарламасын өткізеді.

«Өндіріс пен қосылған құн тізбегін қалыптастыру, сондай — ақ мал шаруашылығына қойылатын әлеуметтік және экологиялық талаптар үнемі дамып келеді», — дейді ЕвроТир жобасының жетекшісі Инес Ратке, — фермерлер, шаруашылық басшылары және компаниялар болашақты белсенді түрде қалыптастырады: басқару, сатып алу, маркетинг салаларында. ЕвроТир халықаралық платформа бола отырып, өзекті мәселелер бойынша ғана емес,көптеген  инновациялар мен шешімдер стратегияларын көрсетеді».

Мәтін және сурет: Уве Веддиге

Соңғы күндері көптеген жорамал жасалды: Агртихеника 2022 жылдың басында офлайн көрме ретінде өткізілмеуі мүмкін. Неміс ауылшаруашылық қоғамы (DLG) бұрын 27 ақпаннан 5 наурыз аралығына кейінге қалдырылған ауылшаруашылық көрмесін өткізбейміз деп жоспарлап отыр. Ганновердегі ауылшаруашылық технологиясының басты көрмесі болмайтыны сөзсіз: Төменгі Саксония жер үкіметінің пандемияға қарсы шаралар туралы шешімдері көрмені әдеттегі шеңберде өткізуге мүмкіндік бермейді. Коронавирустық инфекцияны таратпау талаптарына байланысты келушілердің саны өте аз болады деп күтулуде. Қазір барлық дайындықтар көрмені 2023 жылы өткізуге бағытталған.

Уве Веддиге

Фото: Fendt

Бұзаулардың салмағына қарағанда дене беті көлемі басымырақ. Егер қоршаған орта суық және ылғалды болса, мысалы, сабан төселмеген иглуста, дене температурасын ұстап тұру үшін бұзауға көп энергия қажет болады. Өсуге керек энергия бұндай суықта  жеткіліксіз болып қалады.

«Бұзаулар тұғанда, олардың днесеінде май аз болады, бірақ ағзадағы май иммундық жүйе үшін маңызды және дене температурасын ұстап тұруға көмектеседі», — деп түсіндіреді Уве Веддиге. Қыста бұзаулар суықтан күйзеліске ұшырайды.

Сондықтан сабан төсеп тұру арасындағы аралықты сақтау өте маңызды.

Айнагүл Аяғанованың тәжірибесіне сәйкес, төсеніш тереңдігі 3 балл болатын фермаларда бұзаулардың тыныс алу органдарының аурулары әлдеқайда аз кездеседі, өйткені жануарлар дене температурасын ұстап тұру үшін май қорларын кетірмейді. Сондықтан олар иммундық жүйені күшейтуге жұмсалады. Ол төсеніштің көлемі мен сапасының үш деңгейін түсіндіреді: 1 баллдық «Nesting-Score» болса, бұзаудың аяқтары сабанда толығымен көрінеді, 2 балл болса, олар жартылай көрінеді, ал 3 баллдық төсеніштен аяқтары мүлдем көрінбейді».

Алайда, төсеніштің үстіне көп сабан салу жеткіліксіз,»сүт мөлшері мен сүт алмастырғыштың концентрациясы да қысқы температураға бейімделуі керек» дейді KFM жобасының жетекшісі. Ауа температурасы 5°C төмен болса, қаймағы алынбаған сүттің көлемін 20% көбейту керек, сүт алмастырғыш үшін әдетте концентрацияны бір литріне 20 г арттыру жеткілікті. Өндірушінің нұсқауларын орындау өте маңызды.

Уве Веддиге

Неміс Аграрлық орталығындағы семинар: жұмыс бұзау қорадан басталады!

Бұзаудың дамуының кешігуі, қайталана беретін диарея, уыз сүтті көп тұтыну: көптеген фермаларда бұзау өсіру оңай емес. Тек сау бұзаулар ғана сау сүт сиырларына айналады!

Консультанттардың күнделікті тәжірибесінде дәлелденген он кеңестің көмегімен Уве Веддиге сиырлардың жайлылығының бұзаулардың денсаулығына әсері туралы түбегейлі білім берді. «Суалту кезеңі — бұл сүт сиырлары үшін демалыс сияқты. Олардың денсаулығы жақсы болғанда ғана бұзаулары сау және мықты болып туады», — дейді сарапшы.  Сиырды бұзаулатуға арналған сабаны мол төсеніші бар қоршаулар тиімді екені анықталған. Ұызды уақтылы ішу өмірдің сау басталуы үшін өте маңызды, ал келесі апталарда бұзауды сәтті өсіру үшін оларға сұт-жем беру кестесі де аса маңызды. «Мұнда үнемдеу  қажет емес, әсіресе қыста күніне 6-7 кг сүт беру — ол  өте аз», — дейді Уве Веддиге, фермалардағы жағдайды сипаттай келе.

Жануарларды үнемі бақылау және олардың денсаулығын тексерудің орынын ештеңе толтыра алмайды.»Әсіресе пневмония және диарея жағдайында уақытты өткізіп алмау керек», — деп Айнагүл Аяганова бұзаулардың денсаулығы туралы өз сөзінде ескертті және қатысушыларды мұндай жағдайларда тез және дәйекті әрекет етуге шақырды. «Көп жағдайда емдеу шараларын өткізу қажет, бірақ алдын алудың барлық мүмкіндіктерін пайдаланған дұрыс», — деді мал дәрігері Әсет Ерғалиев сүт табындарында вакцинациялаудың тексерілген стратегияларын ұсына отырып.

Уве Веддиге ұсынған  бұзауларға беретін құрғақ жемнің негізінде жасалатын қоспа рационына қатысты қарқынды пікірталас Олеся Кобзеваның (DAZ) басшылығымен өтті. «Бұл қоспалар сүт беру кезеңінде қосымша жем ретінде пайдалану үшін өте жақсы, оларды жасау оңай және олар бірнеше апта бойы жақсы сақталады, сонымен қатар бұзаулар оны жақсы көтереді», — дейді кеңесші.

Чаглинкадағы бір күндік іс-шараға қатысушылар сиыр мен бұзаудың денсаулығы арасындағы байланыс туралы және бұзаудың туылғанан бастап сүт беретін сиыр болғанға дейін әсер ететін көптеген факторлар туралы алған білімнің маңыздылығын атап өтті. Неміс Аграрлық Орталығында өткен бір күндік іс-шараның 35 қатысушысының бірі:» барлық процесстерді тұтас түсіну — сүт өндірудегі табыстың негізі болып табылады», — деп қорытынды жасады.

Уве Веддиге

Соматикалық жасушалардың жоғары көрсеткіштері, сиыр саууға көп уақыт кететіндігі және қызметкерлердің аусуы сауу процессіне аса назар аударуға себеп болып табылады. Тек дұрыс сауу — бұл сапалы сүт пен желіннің денсаулығының негізі!

Пилоттық фермалардағы тренингтер барысында Уве Веддиге теория мен практикадағы сауу техникасы, желіннің физиологиясы және сауу процесі туралы негізгі дағдылар мен білімге үйретеді. Практикалық сауу кезінде ол желіннің гигиенасы қалай «сақталынатындығы» және емізіктер қалпына қарап нені анықтауға болатындығын көрсетеді.

Көбінесе желінді қажетсіз сулап тазалау, сауу стакандарының дұрыс салынбауы және оларды автоматты түрде алу жүйесі өшіріліп тұрғаны жийі кездеседі. Әр сауудың соңында сауу аппаратын қолмен шешіп алу – неміс тілінде оны «серфинг» деп те атайды — көп уақыт алады және жұмыс процесіне кедергі келтіреді.

«Массаж» деп аталатын алдын — ала ынталандыру, сауу стакандарын дұрыс кигізу және жұмыс тиімділігін арттыру тренингтердің басты назарында», — деп түсіндіреді KFM жобасының жетекшісі. «Сіз бұларды теориялық тұрғыдан түсіндіре алсаңыз,  мен бұл білімді ұзақ уақыт есте сақтап қалатындай әсерлі түрде толық бір сауу процессі кезінде сіздермен бірге сиыр сауып жеткізе аламын», — дейді неміс сарапшысы.

Пилоттық фермалардағы осы жеке тренингтер аясында Уве Веддиге сапалы сүт өндіру, сүтті өңдеу және салқындату, сондай-ақ желіннің құрылымы, желіндегі физиологиялық процестер, гигиена және желіннің денсаулығы туралы маңызды білім береді.

Уве Веддиге

Кәдуілгі сиыр сүтіне қарағанда сиырлар 20 есе көп D3 дәрумені бар сүт бере алады.

Баварияда Армин Хегенауэр қорасында сиырлар жататын жердің үстінде жоғарыда бес шам ілулі тұр. Олардың жарығы күн сияқты әсер беріп жануарлардың денесінде D3 дәрумені өндірілуін ынталандырады, мұнда күнге күйю қауіпі болмайды.

Мал дәрігері Петер Цигердің пікірі бойынша, осы арнайы шамдардың қосымша жағымды тағы бір әсері бар: жануарлардың хал-жағдайы мен денсаулығы жақсарады. Мал дәрігердің байқауынша, жануарлар әлдеқайда тыныш болып және денсаулықтары да әлдеқайда жақсарған сияқты.

Шамдарды орнатқаннан кейін Армин Хегенаудың сиырларында желіннің қабыну ауруы әлдеқайда азайды. Жылына бір немесе екі жануарда ғана кездеседі. Және онын айтуынша, сиырларды ұрықтандыру нәтижелілігі бұрынғыға қарағанда жақсарды. Бұл сиырлар өздерін жақсы сезінетіндігінің белгісі.

Шамдар күніне 16 сағат бойы жанып тұрады. Қора іші 8 сағат бойы қараңғы. Күн-түн ырғағы, жаздың ортасындағыдай. Сиырлар маусымдық өзгерістердің жоқтығын байқамайтын сияқты, дейді ветеринар Питер Зигер. Керісінше:»оларға осы күнделікті тәртіп ұнайды».

Бұрын сиырлар жайылымда көп болған, сондықтан олардың сүтінде D дәрумені де көп болатын, дейді D3-сүтін сатумен айналысатын Сабина Обермайер. Оның компаниясы «күн дәрумені бар сүтін» сатады, бір литрі 2,19 — 4,19 евро аралығында.

Алайда, адам D3 витаминін тамақпен бірге қандай көлемде қабылдау қажет деген сұрақ туындайды. Егер адам күн сәулесінің астында көп болса, оның ағзасында бұл витамин өзі өндіріледі. Сондықтан бәрі оның  далада таза ауада қанша болатынына байланысты. «Егер сіз күн сәулесіне шықпасаңыз, сізге қосымша D3 дәрумені қажет», — дейді Бонн университетінің тамақтану жөніндегі маманы профессор Петер Штеле.

Уве Веддиге

Фото: Карстен Веддиге