Жаңа туылған бұзаулар сұыққа сезімтал. Алдыңғы зерттеулер қоршаған ортаның төмен температурасы емшектен шығарылғанға дейінгі кезеңдегі орташа тәуліктік салмақ қосудың төмендеуімен байланысты екенін көрсетеді. Ноттингем университетінің ғалымдары бұзау кеудешелері мен 1 кВт жылу шамдары сүт беру кезеңінде бұзаулардың өсу қарқынына қалай әсер ететінін зерттеді.

Ол үшін ғалымдар сүт фермасынан 79 бұзауды кездейсоқ таңдаумен төрт топқа бөлді: кеудеше жоқ және жылу шамы жоқ, жылу шамы бар, бірақ кеудеше жоқ, кеудеше жоқ, бірақ жылу шамы жоқ немесе жылу шамы мен кеудеше. Бұзаулар туылғаннан кейін және шамамен 21 күнде өлшенді.

Зерттеу нәтижесі: жылу шамының астында тұрған бұзауларда тәуліктік салмақ қосу 90 г жоғары болды. Зерттеу көрсеткендей, 1 кВт жылу шамы бұзаулардың күнделікті өсуін тиімді арттырады, ал бұзау кеудешелері оған ешқандай әсер етпейді.

Уве Веддиге

Фото:  Диркс фермасы, Рикенбостель

Дүниежүзілік денсаулық сақтау ұйымы (ДДСҰ) ет пен сүтті өсімдік алмастырғыштар туралы ақпарат берді. ДДСҰ мәліметтері бойынша, көп өңделген өсімдік тектес алмастырғыштардың энергетикалық тығыздығы жоғары, натрий, қаныққан май және қарапайым қанттар болуы мүмкін, сондықтан денсаулыққа зиянды.

Сонымен қатар, оларда талшықтар, дәрумендер мен маңызды минералдар аз болады. Денсаулыққа зиянды бұл комбинацияның табиғи жануарлардан алынатын өнімдердің тағамдық құндылығына ешқандай қатысы жоқ.

Дегенмен, вегетариандық шұжықтар, наггетстар мен гамбургерлер, сүт алмастырғыштар (бадам және сұлы сүті) және өсімдік негізіндегі «ірімшіктер» мен «йогурттар»сияқты өсімдік тектес зертханалық өнімдердің денсаулыққа әсерін бағалау әлі мүмкін емес. Қазіргі уақытта мұндай ет пен сүтті алмастырғыштардың тағамдық құрамы саласындағы білім жеткіліксіз.

ДДСҰ мәліметтері бойынша, жануарлардан алынатын өнімдерден толығымен бас тартудың қажеті жоқ. Мәзірден жануарлардан алынатын өнімдерді толығымен алып тастайтын қатаң диеталарды ұстанғаннан гөрі, қызыл ет пен құс еті сияқты жануарлардан алынатын өнімдерді азайту оңайырақ.

Уве Веддиге (ДДСҰ материалдары бойынша)

БҰҰ-ның климат туралы жаңа баяндамасында метан шығарындыларының көрсеткіштері айтарлықтай асыра бағаланған деген қорытынды жасалды. Осы уақытқа дейін ол көрсеткіш үш-төрт есе артық бағаланған, сондықтан климатты “өлтіретін” ірі қара мал туралы аңыз жалған болжамға негізделген!

Ғалымдар жаңа индексті келтіріп отыр: осы уақытқа дейін индекс ретінде ғаламдық жылыну әлеуеті (GWP) қолданылды, оның көмегімен барлық парниктік газдар көмірқышқыл газымен бір қатарда қарастырылды. Бірақ ол потенциал орнына, баяндамаға сәйкес, белгілі бір уақыт аралығында нақты өлшенген температураның көтерілуін қарау жақсы болар еді. Бұл үшін жаһандық температураның өзгеру әлеутін/ потенциалын (GTP) алған жақсырақ. Егер климаттың жылынуын өлшеу кезінде әдеттегі 100 жылдық көрсеткіштерге қараса, метан көрсеткіші ескі GWP индексі бойынша 34 және жаңа GTP индексі бойынша 11 құрайды. Осылайша, Дүниежүзілік климаттың жылынуы туралы баяндаманың авторлары мал шаруашылығының климатқа әсері 3-4 есе асыра бағаланған деп ұйғарды.

Дереккөз: БҰҰ-ның климат жөніндегі баяндамасы

Бірнеше айдан бері сұлы сүтін өндіруші Qatly мен жасанды ет өндірушісі Beyond Meat компанияларының акцияларының бағасы күрт төмендеп келеді. 2021 жылдың күзінен бастап Oatly өзінің биржалық құнының 80% жоғалтты. Beyond Meat акциялары 85% — ға төмендеді. Шамасы, үлкен әлемдік энергетикалық дағдарысқа және осының тұтынушылардың райына әсер еткеніне байланысты инвесторлар бұдан бірнеше жыл бұрын айтылған нарықтың орасан зор әлеуетіне сенбейді.

Бұрын Oatly компаниясының басты мәселесі оның сүт алмастырғышқа деген сұранысқа ілесе алмайтындығы болатын. Енді инфляция тұтынушыларға қатты қысым көрсеткенде, Oatly оның әсерін сезіне бастады. Компания жыл бойына сату болжамын төмендетіп, инвестициялық жоспарларын күрт қысқартты.

Beyond Meat жыл бойына сату болжамын төмендетті және сатып алушылар соңғы төрт онжылдықтағы ең жоғары инфляция жағдайында арзан жануарлар ақуызын артығырақ алатынын айтты. Осылайша, американдық тұтынушыларда өсімдік негізіндегі ет нұсқаларына көп сұраныс жоқтығының айқын белгілері бар. Мысалы, McDonald ‘ s сұраныстың төмендігіне байланысты Beyond Meat өнімдерін кеңінен енгізуден бас тартуға шешім қабылдады.

Уве Веддиге

KFM ұжымы пайдаланатын «nirs-local» жақын инфрақызыл спектроскопияның жаңа аспабы санаулы минуттарда азықтың барлық дерлік түрлерінің маңызды сапа параметрлерін анықтауға мүмкіндік береді.

KFM ұжымы азықты нақты есептеу мен бағалау қажет болғанда қеректі мәліметтер қолда болмай жиі шешімі табылмайтын мәселеге тап болады. Алайда, талдау индикаторларынсыз азықтандыруға қатысты тиянақты ұсыныстар жасау мүмкін емес.

БИК-спектроскопия аспаптары жем-шөп өндіру бойынша кәсіби зертханаларда да кеңінен таралған. Жем үлгісінен шағылысқан жарықтың толқын ұзындығы сенсормен өлшенеді. Содан кейін, орталық серверде құрылғы дымқыл химиялық жолмен анықталған және тиісті азық заттарына сәйкес сақталған калибрлеу қисығын қолдана отырып, осы сигнал негізінде азық үлгісінің параметрлерін есептейді.

«Бірнеше минут ішінде біз құрғақ зат, шикі ақуыз және nXP (бірінші нәрлі ақуыз), шикі күл, шикі талшық, NDF (бейтарап детергентті талшық) және ADF (қышқыл-детергентті талшық), сонымен қатар NE (лактацияның таза энергиясы), ME (алмасу энергиясы), RNB (тыртықтағы азот балансы) және UDP (тыртықта бөлінбейтін ақуыз) сияқты негізгі азықтын маңызды параметрлерін білеміз».

«Нәтижесінде біз дер кезінде жұмыс істеп, шаруашылықтарға өзекті есептерді ұсына алатын болдық»,-дейді жем — шөпті есептеумен айналысатын Айнагүл Аяганова.

Уве Веддиге

Фото: KFM

Бұзаулардағы тыныс алу аурулары үлкен проблема болып табылады. Сіз әрқашан жеке жануарлардың жөтелгенін естисіз, жөтелетін жануарларды анықтап табу көп уақыт алады және көбінесе сәттілік мәселесі болып табылады. Сонымен қатар, қасында адамдар болған кезде бұзаулардың әрекеті өзгеше болады.

Boehringer Ingelheim өндірушісінің SoundTalks® бақылау жүйесі, керісінше, жануарлардың тыныс алу жолдарының денсаулығын тәулігіне 24 сағат, аптасына 7 күн талдайды. Сонымен қатар, ол температура мен ылғалдылық сияқты қорадағы климат деректерін тіркейді.

Осылайша жасанды интеллектке негізделген ерте ескерту жүйесі тыныс алу жолдарының жөтел ауруларын жануарларды әдеттегі тексерумен салыстырғанда 5 күн бұрын анықтайды. Осылайша бұл жүйе емдеуді жануарлардың ауруы асқынбас бұрын бастауға мүмкіндік береді.

Шошқа өсіру секторы үшін бұл технология өте қолайлы, сенімді және орнатуы да оңай. Мониторинг жүйесі микрофондары бар мониторлардан және температура мен ылғалдылық датчиктерінен тұрады. Ол барлық деректерді тәулік бойы жазып, бағалайды. Айналадағы шу іріктеледіі, бірақ шошқалардың жөтелуі дабыл тудырады.

Жүйе ескертулерді бір жағынан тікелей қорадағы мониторда, аурып қалған шошқалардың үстінде жарықдиодты индикатормен, сондай-ақ смартфондағы қосымша арқылы көрсетеді.

Бұл жүйе жақын арада бұзау қорасында да қолданылады деп сенуге болады.

Уве Веддиге (дереккөз: Boehringer Ingelheim Vetmedica)

Сүт саумай ақ зертханада өндірілетін сүт – бұл израильдік Remilk компаниясының идеясы. Ашыту процесінің барысында дәмі мен функциясы бойынша қарапайым сиыр сүтінен айырмасы жоқ өнімдер шығаруға болады.

Зертханада сиыр сүтіне балама дәлденген ашыту арқылы жасалады. Бұл процесте микроорганизмдердің көмегімен жануарлардың табиғи молекулаларына ұқсас молекулалар шығаруға болады. Енді осы мақсаттар үшін Данияның Калундборг қаласында әлемдегі ең үлкен осындай нысан салынады.

«Қарапайым сөзбен айтқанда, біз сиырлардың сүт ақуызын өндіруге жауап беретін генын ашытқыға саламыз. Содан кейін біз бұл ашытқыны ферментаторларға саламыз, онда олар көбейіп, кәдімгі сүт ақуыздарын шығарады. Пайдалы дәрумендермен, минералдармен, маймен және малдан алынатын емес қантпен бірге сіз елестете алатын кез келген сүт өнімі жасалады», — деп уәде береді Ремилк өз сайтында.

Жаңа алаңда компания жылына 50 000 сиыр өніміне тең мөлшерде ірімшік, йогурт және балмұздақ сияқты өнімдерде пайдаланатын ақуыз шығаруды жоспарлап отыр. Соңғы нәтиже 100 пайыз «нағыз» сүтке ұқсайды, бірақ лактоза, холестерин және антибиотиктер жоқ, деп атап өтті компанияның негізін қалаушы және бас директор Авив Вольф The Times of Israel газетіне берген сұхбатында.

Вольф өз мәлімдемесінде Remilk компаниясы «біздің сүт өнеркәсібімізді ыңғайлы және тұрақты түрде қайта қарастыруға тырысады»деп атап өтті. Азық — түлік жүйесіне жануарлардың керектігін жою-бұл біздің әлемнің өсіп келе жатқан қажеттіліктерін оны бұзбай қанағаттандырудың жалғыз тәсілі. Біз нәрлі, дәмді және қол жетімді сүт өнімдерін шығару және сиырларды мерзімінен бұрын зейнетке шығару үшін өндірістік қуатымызды едәуір кеңейтуге ниеттіміз».

2022 жылдың қаңтарында компания Нью-Йорк пен Тель-Авивтің венчурлық қоры Hanaco Ventures басқаратын қаржыландыру кезеңінде 120 миллион доллар жинады. Бұған дейін стартапқа израильдік Tara сүт компаниясы және Тempo сусын өндірушісі, сондай-ақ басқа да инвесторлар инвестиция салған.

Уве Веддиге (дереккөз: The Times of Israel)

График: Weddige

Табиғи уыз жаңа туған бұзауларға иммунитетті пассивті түрде берілуінің тамаша тәсілі. Бірақ ол әрқашан сапалық талаптарға сай бола бермейді.

Dairy Calf and Heifer Association бірлестігі  жыл сайын өтетін  конференциясында осы жылы Адам Гейгер мен Дэйв Кук уызбен азықтандырудың «гибридті процесі» туралы тақырып қозғады.

Кук сапаны бағалау үшін уыздың әр партиясын рефрактометрмен тексеруді ұсынды. БРИКС > 24 көрсеткіштері құрамында 50 г/л-ден астам иммуноглобулин-G (IgG) бар уыздың тамаша сапасын көрсетеді, оны кемінде 4 литр мөлшерінде беру керек. Алайда, егер БРИКС мәні тек 18-ден 24-ке дейін болса, уызды байыту пайдалы болатынын ол өзінің тәжірибесінде анықтаған. Бұл 50 грамм IgG-ді жоғары сапалы уыз ұнтақты алмастырғыш ретінде қосу арқылы жасалады.

Ұнтақ тікелей уызда 37°C температурасында су қоспай араластырылады. Уыз жаңа немесе пастерленген болуы мүмкін.

Екі спикер де бұзауды антиденелермен жақсы қамтамасыз етуге және аналық уызды техникалық негізде толық ауыстырумен салыстырғанда айтарлықтай үнемдеуге байланысты уыздың осындай жаңартылудағы артықшылығын атап өтті.

Уве Веддиге (дерек көзі: https://www.dairyherd.com)

Қызыл, жасыл, көк : желінді өңдеуге арналған өнімдердің сұрыпталымы шексіз. Жоғары сапалы өнімдердің желіннің денсаулығына оң әсері даусыз, бірақ оларды пайдалану шығындары да айтарлықтай.

Сауудан кейін емізіктерді арнайы ерітіндіге батыру маститтің алдын-алудың танымал шарасы болып табылады. Алайда, ол бұрыннан бар желін инфекцияларына емдік әсер етпейді. Үнемі соматикалық жасушалары көп болатын фермалар тек желіні сауудан соң батыратын ерітіндіні қолдана отырып, желін денсаулығына қатысты мәселелерді шеше алмайды.

Емізікті батыратын ерітінді қорадағы таза орта, өнімділікке бағытталған азықтандыру, суалма процесін ұтымды басқару, сауу жабдықтарын оңтайлы пайдалану, емізіктердің жақсы жағдайы және сауу процесіндегі жақсы гигиена сияқты алдын-алу стратегиясының бір бөлігі болып табылады.

Желіннің терісіне тазарту, сауу процесінің өзі, сондай-ақ суық, жел, күн сәулесі немесе ұсақ қоқыс материалдары сияқты сыртқы қоршаған орта қатты әсер етеді: тері жарылып, өте құрғак болады. Нәтижесінде мастит қоздырғыштары емізік каналына оңай енеді. Сонымен қатар, сауғаннан кейін емізік арнасы толығымен жабылуы үшін 30 минутқа дейін уақыт кетеді. Бұл уақытта қоздырғыштар емізікке еніп, қабынуды тудыруы мүмкін.

Дезинфекциялық компоненттер ретінде йод немесе органикалық қышқылдары бар құралдар тиімді, әсері кең және тұрақты болып саналады. Глицерин, ланолин немесе аллантоин сияқты күтім компоненттері бар емізікті батыру құралдары ғана өз міндеттерін толығымен орындайды.

Аса сақ болыңыз: емізіктің кем дегенде 2/3 бөлігін ерітіндіге батыру керек, емізіктің ұшында тамшы пайда болған жөн. Препарат бірнеше минут ішінде әсер етуі керек; нәжіс, зәр немесе сүт оның әсерін нашарлатады. Препарат әрдайым сауу аппаратын алып тастағаннан кейін қолданылады. Бұл уақытта емізік каналы әлі де ашық, ал батыру құралы сол жерге еніп, микробтарды өлтіруі мүмкін.

Емізікті арнайы стаканға батыру әдісінде тұтқыр тосқауылды құралдар қолданылады. Жоғары сапалы өнімдерді пайдаланса патогендер таралмайды. Қажетті шарт- ерітіндінің стаканның жоғарғы жағынан ыдысқа кері ағып кетуіне жол бермейтін кері клапаны бар стаканды қолдану. Сонда контейнерді басқан кезде жаңа ерітінді әрқашан жоғары көтерілетін болады. Әрине, бұл стакандарды күн сайын жуу керек.

Уве Веддиге

Кішкентай өрмекшітәрізділер -бұл ірі қара малдың тұрақты серіктері, бірақ олар мал ұстау мен азықтандыруда кемшіліктер болса ғана белсенділік танытады. Олар ірі қара малдың денесіндегі заттармен қоректенеді. Олар негізі жануардың үстіне жұмыртқа салу арқылы көбейеді. Жұмыртқадан толық жетілген кенеге дейінгі даму шамамен екі-үш аптаға созылады.

Түрлерге байланысты олар тіпті малсыз 70 күнге дейін өмір сүре алады. Олар кедір-бұдырлы жерлер мен сиыр щеткаларын паналап жүреді, қараңғы, ультракүлгін сәулесі жоқ қоралар олардың өмір сүруіне жағымды ықпал етеді, сондықтан қыста олар аса белсенді болады.

Типтік белгілер — бұл жүннің түсуі, көбінесе оған қышу да қосылады, сонымен қатар терінің қабыршықтанып жолақ тәрізді қалыңдауы. Ең алдымен, көбінесе бас, мойын, желке және құйрық пен сегізкөз айналасына әсер етеді. Зақымдалған терінің бактерияларға толыу және қажалуы іріңді және қансырайтын жаралардың пайда болуына әкелуі мүмкін. Бұдан жануарлар ауырсынады, сондықтан ветеринар зардап шеккен жануарларды дереу емдеуі керек.

Кенелер сүт сиырларының өнімділігін күніне 2 литрден астам төмендетеді. Сондықтан олармен күресу экономикалық тұрғыдан да маңызды.

Жануарлардың әл-ауқатына байланысты факторлардан басқа, азықтандыру да жеке ірі қара малдың ауруларға қарсыласуына үлкен әсер етеді. Сондықтан аурудың алдын алу үшін қажетті жақсартуларды тез арада енгізу қажет. Егер ауру табынның 12% — ынан көп анықталса, бүкіл табынды емдеу ұсынылады.

Емдеу үшін тек акарицидтік әсері бар белсенді заттарды қолдануға болады. Шашыратып қолдану нәтижелі болады, әсіресе малдың артқы жағындағы қатпарларға. Қышыма кенесі мен қотыр кенесіне қарсы инъекциялық препараттар қолданған жақсырақ.

Уве Веддиге