Көптеген вегандар картоп сүтіне ынталы. Ол сиыр сүтіне жаңа балама ретінде қарастырылады. Шведтік «Startup VEG of Lund» компаниясы нарықта 2021 жылдан бастап өзінің инновациялық «DUG»картоп сусынымен табысты болып келеді.

Бұл өсімдік негізіндегі сусын Ұлыбританияда да өте танымал. Сусын негізінен картоптан тұрады және құрамында лактоза, жаңғақтар, соя немесе глютен сияқты қарапайым аллергендер жоқ. Сусынға картоптан басқа рапс майы, су, қант, бұршақ ақуызы, фолий қышқылы және түрлі дәрумендер кіреді. Экологиялық тепе-теңдік сиыр сүтіне қарағанда айтарлықтай жақсы деп айтылады. Сұлы сүтімен салыстырғанда бұл сусынға қажет шикізат өсіру үшін аз жер керек. Әдетте аймақтық картоп пайдаланылады.

«Сүтті» үйде де дайындауға болады. Ол үшін картоп үгілмелі болғанша пісіріледі, пюре жасалады және қалау бойынша тәттіленеді. Сүзілген сүтті сұйытып тоңазытқышта бірнеше күн сақтауға болады. Картоп сүтінің дәмі тұтынушыларға қаншалықты ұнайтынын әлі анықтау керек!

Уве Веддиге

Фото: Веддиге

Жаңа жүйелер бұзау ауруларын олар пайда болғанға дейін үш күн бұрын анықтауға мүмкіндік береді. Ол туылғаннан кейінгі бірінші күннен бастап жеке бокста ұсталатын бұзауларға қолданылады.

Әрбір жеке бокстағы сенсор бұзаудың жүріп-тұруын тіркейді. Орнатылған инфрақызыл технологияның көмегімен тиісті бұзаудың қозғалысы өлшенеді. Осы мәліметтер негізінде қозғалыстардың сипатын түсіндіруге болады. Сервер бұл деректерді алгоритм арқылы үздіксіз бағалайды және алаңдататын бұзауларды анықтайды.

Нормадан кез келген ауытқулар туралы ақпарат қосымша арқылы табын менеджерінің смартфонына түседі. Табын менеджері нақты уақыт режимінде хабарлама алады, бұл оған бұзауларға мүмкіндігінше ертерек көніл бөлуге және емдеуге мүмкіндік береді.

Пайдаланушылар бүкіл табындағы жануарлардың денсаулығы мен әл-ауқатының жақсарып келе жатқанын қанағаттандықпен атап өтті. Жеке жануарлардағы ауруларды ерте анықтау және емдеу олардың таралуын тиімді төмендетуге мүмкіндік береді. Сонымен қатар, кейбір шаруашылықтар алынған мәліметтерді тікелей ветеринарға жібереді.

Бұзау бокстарына немесе иглустарына датчиктерді орнату бірнеше минут қана уақыт алады. Орталық блок та тез орнатылады.

Уве Веддиге

Фото: https://landwirt-media.com/bovitools-milchblockaden-loesen/

Ирландияның жасыл аралы ірі қара малымен және ет және сүт өнеркәсібімен танымал. Енді Дублин үкіметі өз пайымдауында фермерлерді толғандыртты:

Үкіметтің ішкі құжатында климатты қорғау бойынша қойылған мақсаттарға қол жеткізу үшін алдағы жылдары мал басын 10% — ға қысқарту қажет делінген. Осыған байланысты Ауыл шаруашылығы министрлігі 2025 жылға қарай шамамен 200 000 сиыр союды ұсынады. Бұл шараның шығыны 600 миллион еуроны құрайды деп болжануда.

Ирландия фермерлер одағының президенті Тим Куллинан бұл жағдайда ет пен сүт өндірісі басқа елдерге ауысатынын ескертті. Ирландияның сүт жеткізушілер қауымдастығының басшысы Пэт Маккормак сүт өнеркәсібіне шабуыл жасалып жатқаны қынжыларлық деп санайды. Оның айтуынша, көліктің немесе авиацияның СО2 шығарындылары мал шаруашылығына қарағанда көбірек өсті.

Сарапшылар Ирландияда ет пен сүт өндірісі көптеген басқа елдерге қарағанда аз климаттық шығарындыларға әкелетінін атап өтті. Бұл сиырлар негізінен жайылымдағы шөптермен қоректенетіндей малды жайылымда ұстаудың біршама арзан жүйесінің арқасында мүмкін.

Уве Веддиге

Фото: Веддиге

Жақында біздің пилоттық шаруашылықтарымыздың жекелеген қызметкерлері Германияда өз білімдері мен дағдыларын кеңейтуге мүмкіндік алды. Жануарлармен жұмыс істеу терең білімді, үлкен интуиция мен кең практикалық дағдыларды қажет етеді. Сондықтан қазақстандық табын басқарушылары, зоотехниктер мен ветеринарлар жеңдерін түріп, Хаус Дюссе / Haus Düsse атты ауылшаруашылық эксперименттік және оқу орталығында қарқынды оқу бағдарламасына қатысты.

Азықтандыру мен саууды үйретуден бастап, туылғаннан кейін бұзауды алғашқы күтуден бастап, тұяқ күтіміне дейін және жалпы ірі қара малмен жұмыс істеуге дейін барлығы ұсынылды. Жануарлардың әл-ауқаты мен денсаулығы сияқты маңызды тақырыптар да назардан тыс қалмады. Бір апталық оқу барысында басты назар «қарап тұрмаңыз, әрекет етіңіз» ұранына сәйкес практикалық сабақтарға аударылды.

Уве Веддиге

Сурет: ADT

Жас сүтті сиырлардың ақсандауы көбінесе қашар жасынан басталады. Висконсин-Мэдисон университетінің профессоры Найджел Кук көптеген аурулардың осы кезеңде басталатынына сенімді.

«Атап айтқанда, Dermatitis digitalis (DD немесе Mortellaro) Мортелларо  — бұл өте жұқпалы ауру, ол малды байламай ұстайтын қораларда таралады», — деп түсіндіреді Найджел Кук. Ол кейбір табындарда қашарларының 30 пайызында Мортелларо жаралары кездесетінін байқады.

Жас қашардың өкшесінде және тұяқшаларының арасында пайда болатын бұл қою қызыл, құлпынай тәрізді және түкті өсінділер өте ауырсындырады. Олар сондай-ақ сиырлардың өмірінің соңына дейін созылмалы және емделуі қиын ауруға айналуы мүмкін. Бұл өз кезегінде тұрақты күйзеліске, жүріп-тұруының шектелуіне және өнімділік әлеуетінің төмендеуіне әкеледі.

Ол тұяқша дерматитінің зақымдану белгілерін анықтау үшін қашарлар мен сиырларды үнемі және мұқият тексеруді және тұяқ ванналарын қолдану арқылы жарасы бар жануарларды дереу емдеуді ұсынады. Құрғақ орта да сауын сиырдың өмірінің алғашқы кезеңінде Мортелларо қаупін азайтады. Сонымен қатар, Кук жемшөпке органикалық микроэлементтерді, әсіресе мырышты қосу арқылы Мортеллароның алдын алу шараларына оң ықпал етуге болатынын анықтады.

Уве Веддиге

Фото: KFM

Сүт өндіру саласындағы біліктілікті арттыру үшін «Байсерке-Агро» оқу — өндірістік орталығының базасында неміс моделі бойынша «сүт орталығын» құру жоспарлануда.

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің, «Байсерке-Агро» компаниясы мен Қазақ агротехникалық университетінің өкілдері Германияның солтүстігінде жұмыс сапарында. Сапар бағдарламасы Уве Веддигенің жетекшілігімен KFM қазақстандық-германдық «сүт»жобасы аясында ұйымдастырылды.

Қазақ делегациясы Аренсбургтегі Денис Фелкердің консультациялық бюросына, Блэкендорфтағы Футтеркамп оқу-тәжірибе орталығына (LVZ) және Эхемдегі аграрлық білім беру орталығына (LBZ) барып, консультациялық және оқу орталықтарының міндеттерімен танысты.

Сүт өндірушілерге жұмысты орындайтын көптеген білікті жұмысшылар қажет. Азықтандыру, сауу, тұяқ күтімі немесе табынды басқару болсын — тапсырмалар әртүрлі және күрделі.

Алматыда құрылады деп жоспарланған орталық білікті кадрлардың жетіспеушілігі мәселесін шешуге, жаңа және жұмыс істеп тұрған сүт фермалары қызметкерлерінің құзыреттілігін арттыруға, сондай-ақ жастарды сүт өндірісі саласындағы жұмысқа тартуға көмектеседі.

Светлана Пучкова және Уве Веддиге

Фото: Уве Веддиге

Саңырауқұлақ ауруы трихофития (бұзаутаз) жас малды өсіру кезінде өнімділіктің төмендеуіне әкеліп қана қоймай, адамдарға айтарлықтай қауіп төндіруі мүмкін. Ультракүлгін-С шамдарын пайдалану тиімді және арзан әдіс болып табылады.

Бұл ауру  малдың  қышынуын тудырады, бұл өз кезегінде жемшөп жеуді және осылайша өнімділікті төмендетеді. Бүкіл табынды вакцинациялау симптомдардан арылта алады, жеке жануарларды аурудың өткір кезеңінде кремдермен емдеу, керісінше, көбінесе айтарлықтай әсер етпейді.

Қораның ішіндегі оңтайлы климат пен жарық өте жағымды профилактикалық әсер етуі мүмкін. Босағаннан кейін бұзау қораларын тазалау және дезинфекциялау маңызды алдын алу шаралары болып табылады. Қорадағы сиыр щеткалары мен жабдықтар көбінесе ауруларды тасымалдаушы болып келеді, оны ұмытпау керек.

Ультракүлгін С шамдарын қолдану іс жүзінде осы саңырауқұлақ ауруымен күресуде ерекше тиімділігін дәлелдеді. Фермалар емдеудің өте жақсы нәтижелері туралы хабарлайды. Шамдар барлық бактерияларға, саңырауқұлақтарға және вирустарға қарсы дезинфекциялық әсер етеді.

Қолдануға арналған практикалық кеңестер:

— шамдарды шамамен 2,5-3,0 м биіктікте іліп қойыңыз;

— профилактикалық әсер ету үшін жарықтандырудың тәуліктік ұзақтығы 2-3 сағаттан аспайды, неғұрлым ауыр инфекция жағдайында ұлғаюы мүмкін;

— таймер орнатылған түнде қосыңыз;

— шамамен 20-25 м2 аумақ үшін бір шам жеткілікті;

— аптасына кемінде бір рет дымқыл шүберекпен сүртіңіз (әйтпесе радиация азаяды);

— Назар аударыңыз: егер қорада адамдар болса, шамдарды қоспаңыз.

Уве Веддиге

Фото: KFM

Жаңа маусым басталмас бұрын барлық сүрлем траншеялары тазаланып, тексерілуі керек. Енді қажетті жөндеуді жоспарлаудың немесе оны өзіңіз жасаудың уақыты келді. Сіз не нәрсеге назар аударуыңыз керек?

1. Қолайлы мерзім: егін жинау алдында ғана мұқият тазалауға және қажетті техникалық қызмет көрсету шараларына уақыт бар. Күрделі жөндеуге уақыт қалдыру үшін әрқашан жеткілікті уақыт жоспарлаңыз. Ақыр соңында, бетон немесе бояу сияқты көптеген материалдардың қатаюына бірнеше күн қажет.
2. Мұқият тазалау: бірінші қадам — едендер мен қабырғалардағы барлық сүрлем қалдықтарын тазалау. Сүрлем бетіне қажетсіз зақым келтірмеу үшін жоғары қысымды тазартқыш қолданып жасалатын кейінгі дымқыл тазалау барысында абай болыңыз.
3. Ақауларды анықтаңыз: бетон жарықшақтары, қабырғалардағы жарықтар, едендегі тесіктер… мұндай зақым көбінесе тазалау кезінде ғана көрінеді. Мамандардың мұқият жөндеуін қажет ететін орындар жиі кездеседі.
4. Жөндеу жұмыстарын жүргізу: қатты зақымданған жерлер және тозған еден плиткалары кәсіби жөндеуді қажет етеді және көп уақытты алады. Атап айтқанда, еден плитасындағы және траншея қабырғаларындағы тесіктер немесе жарықтар сүрлмеді шығарып алу техникасын қолдану кезінде және сүрлем шырындарының әсерінен болатын зақымдануды болдырмау үшін мұқият жөнделуі керек.

Уве Веддиге

Фото: KFM

Күніне он грамм ет және айына бір жұмыртқа: Неміс тамақтану қоғамының (DGE) жоспарланған жаңа ұсыныстары үлкен дүрбелең тудырды.

DGE өкілі кеңес беру процесі әлі аяқталмағанын түсіндіргенімен, ол: «болашақта біздің ұсыныстарымыз өсімдік тағамдарының одан да көп бөлігін қамтиды, өйткені ол адам мен планетаның денсаулығына бірдей пайдалы», — деді.

Германияның фермерлер қауымдастығы DGE-ді оның жаңа ұсыныстары жеткілікті эксперттік негіздемесіз саяси жағдайға негізделген деп айыптайды. Ет тұтынуды жаппай азайту кезінде халықтың белгілі бір топтарын қоректік заттармен қамтамасыз етудегі тапшылық бағдарламаланады, мысалы, маңызды аминқышқылдары, кальций, темір, йод және D дәрумені. Оның айтуынша, сараптамаға негізделген айқын критерийлер мен ұсыныстар қажет.

Уве Веддиге

Фото: Веддиге

Құрметті оқырмандар,

сиырлар тұрақтылықты жақсы көреді, олар өзгерісті қаламайды. Олар әсіресе азықтандыру барысындағы өзгерістер мен қателіктерге сезімтал. Егер сиырлар жемді сұрыптап, ең жақсы бөліктерді таңдаса, оның салдары қандай болатыны туралы осы шығарылымда бөлісеміз.

Тұяқ аурулары — көптеген табындардың проблемасы. Бірақ азықтандыру тұяқтардың денсаулығына қалай әсер етеді? Біздің әдейі диеталық кеңестерімізді оқыңыздар.

Дәл осындай жағдай желіннің денсаулығына да қатысты. Бұл сауу техникасына, желіннің тазалығының жеткіліксіздігіне байланысты ма? Бақылау нүктелері туралы көбірек біліңіз және ай сайын патогендердің қысым деңгейін анықтаңыздар.

KFM жобасының консультациялық тәжірибесінде ауырсынып жүрген сиырлар қайта-қайта кездесіп тұрады. Сиырлар ауырғанын білдірмей шыдап жүреді. Ондай жануарларды емдеу мақсатымен тезірек анықтау үшін неге назар аудару керектігін оқыңыздар.

Осы бағытта сіздерге біздің ақпараттық бюллетеньді оқу пайдалы болады деп үміттенемін.

Уве Веддиге