Әрбір төртінші қазақстандық ферманы әйел басқарады. 83 800 қазақстандық әйел сиырларды сауып, жылыжайларда қызанақ өсіріп қана қоймай, салықтар мен субсидиялармен айналысады, сондай-ақ асыл тұқымды мал сатып алады.

Әйелдердің жалақысы әлі де ер адамдарға  қарағанда айтарлықтай төмен. Ерекшелік тек басшылар  арасында: ауылшаруашылық компанияларының әйел бас директорлары ұқсас лауазымдардағы еркектерге қарағанда айына 37% — ға көп табыс табады. Сектордағы басқа басшылық лауазымдар бойынша осыған ұқсас жағдай.

Физикалық ауыр еңбекке байланысты кәсіптердегі номиналды жалақыны салыстырса жағдай басқа. Еркек мал өсірушілер, агрономдар, жұмысшылар, жылқы өсірушілер және көкөніс өсірушілер әйелдерге қарағанда 8-25% көп табыс табады. Тек шопан кәсібінде жағдай басқаша: Қазақстандағы әйел шопандар еркек шопандарға қарағанда 20 % — ға көп ақша табады.

Германияда да шаруа қожалықтарын басқаратын әйелдер саны артып келеді. 2020 жылы Германияда 28 412 әйел басшы болды, ол барлық шаруа қожалықтарын алғанда 10,8 % құрады. Он жыл бұрын бұл көрсеткіш 8,6% құрайтын.

Заңды тұлғалар ретінде ұйымдастырылған ірі компанияларда 14,3% құрайтын әйел басшылардың үлесі отбасылық шаруашылықтарға қарағанда — 10,9% — ға айтарлықтай жоғары.

Алайда, оң тенденцияға қарамастан, Германия Еуропадағы шкаланың төменгі жағында. Литва мен Латвияда барлық шаруа қожалықтарының 45 пайызын, ал Эстонияда 33 пайызын әйелдер басқарады. Румынияда, Италияда және Австрияда әйел басшыларының үлесі шамамен үштен бірін құрайды. Орташа еуропалық көрсеткіш 29 пайызды құрайды.

Көптеген басқа елдермен салыстырғанда Германияға бұл көрсеткішті әлі де көтере түсуге болады.

Уве Веддиге

Фото: KFM

Ет тұтыну көптеген өсімдік тағамдарына қарағанда климатқа әлдеқайда көп әсер етеді деп саналады. Бұлшықет өсіру үшін жануарларға ақуызға бай бордақылау азығы қажет, оны көп жағдайларда алыстан тасымалдауға тура келеді.

Жаңа тұжырымдамаға сәйкес, фермерлер жәндіктерді өсімдік қалдықтарымен қоректендіреді, содан кейін оларды тауықтарға, шошқаларға немесе балықтарға береді. Осылайша, қалдықтардан, мал азығынан және ауылшаруашылық өнімдерінен құралған экономиканың аймақтық циклі құрылады.

Мөлшеріне байланысты автоматтандырылған құрылғылар жылына 30°C температурада 300-ден 1500 тоннаға дейін «қара сарбаз» деп аталатын шыбынының құртын шығарады, содан кейін бес күндік жас құрттар жеті күн бойы ауылшаруашылық пен азық-түлік өндірісінің органикалық қалдықтарымен азықтандырылады. Оларға шөп, жүзім күнжарасы, сыра ұнтағы және көкөністердің қалдықтары жатады. Мұндай қалдықтарды жәндіктерге беру арқылы компаниялар көмірқышқыл газының атмосфераға шығарындыларын азайта алады.

Неміс мал азығын өндірушілер қауымдастығы осындай балама жемді құптайды, бірақ оған әлі нақты баға бермеді.

Болашақта жәндіктердің жануарларға жем ретінде қолданылу маңыздылығы әлі жете анықталмаған.

Уве Веддиге

Фото: Farminsect

Құрметті оқырмандар,

тек сау сиырлар ғана көп сүт береді және фермаларыңызда ұзақ мерзім сауылады. Табын мен жеке жануарлардың денсаулығын қадағалаумен қатар, мал ұстау жағдайы, азықтандыру және басқару мәселелерін тұтастық тәсілмен қарастыру табысқа жетудің кілті болып табылады. Мал ұстау және азықтандыру жағдайларының сапасы мен ойластырылғандығы әрқашан жануарлардың денсаулық көрсеткіштеріне әсер етеді.

Осы ақпараттық бюллетенімізден  табындағы сиырлардың желіндерінің денсаулығын қалай жақсартуға болатынын біліп, қораңыздағы жағдайды сын көзбен қарап шығыңыздар.

Біздің ақпараттық бюллетень мазмұны сіздер үшін пайдалы болады деп үміттенеміз.

Сіздердің KFM ұжымдарыңыз

Фото: Веддиге

Бастапқыда Sima 2024 көрмесі Парижде 24-27 қараша аралығында өтуі керек еді. Енді көрменің өткізілмейтіні белгілі болды. Мұның себебі – болжам бойынша ауылшаруашылық техникасы нарығындағы айтарлықтай құлдырау. Маңызды себептердің бірі экспоненттердің баяу тіркелгені болуы мүмкін. John Deere 2023 жылдың ақпанында көрмеге қатысудан бас тарту туралы шешімін жариялады, ал Pöttinger — 2023 жылдың маусымында.

Компанияның пікірінше, пандемия әсер еткен жылдар ішінде көрме ландшафты мен келушілердің беталысы  айтарлықтай өзгерді. «Біз өз ресурстарымызды тұтынушылармен  байланыс орнату үшін неғұрлым мақсатты түрде пайдаланамыз», — деп түсіндірді Pöttinger өкілі.

Көрме басшылығы іс-шараны ақпаннан қарашаға ауыстыру туралы шешім қабылдағаннан бері SIMA қиындықтарға тап болды. Көптеген көрмеге қатысушылар 2022 жылы көрмеге қатысудан бас тартты немесе кішігірім көрме стендтеріне тапсырыс берді. Қараша айында SIMA көрмесі Италияның Болонья қаласындағы EIMA көрмесімен бәсекелес болады, ол көрме 2022 жылы ең көп қатысушылар мен келушілер саны бойынша әдеттегідей тағы бір рекордқа жеткен.

Уве Веддиге

Фото: Entreprises Agricole

Сиыр күн сайын климатқа зиянды 600-ден 650 литрге дейін метан шығарады. Зерттеушілер бұл газды сиыр қорасынан алудың практикалық технологиясын жасауға тырысуда. Ол метанды ауылшаруашылық техникасын жүргізу үшін пайдалануға болады.

Футтеркамптағы сиырлардың метан шығарындыларын азайту жолдарын қарастырып жатқан жобадан айырмашылығы (біз бұл туралы 2024 жылдың 1 ақпанында хабарлаған болатынбыз), «MethAnLand» жобасы шығарындыларды олардың пайда болған жерінен тікелей шығаруға бағытталған.

Думмерсторфтағы ауылшаруашылық жануарларының биологиясы ғылыми-зерттеу институтының ғалымдары сиырлар шығаратын метанды сорып алу және оны моторларға жанармай ретінде пайдалану әдісін қарастыруда. Екі сатылы процесс барысында көмірқышқыл газы бөлініп, метан сұйылтылуы керек.

Думмерсдорф сарапшыларының деректері бойынша, бір сиыр күн сайын 650 литрге дейін метан шығарады. Болашақта ауыл шаруашылығындағы бұл шығарындыларды тиімді түрде азайтуға болады. Биометанды тракторларға пайдалану қазірдің өзінде бар, бірақ Думмерсторф зерттеушілерінің сиырлар дем алатын ауадан метанды алу идеясы әлем бойынша бірегей әдіс болып табылады.

Ендігі мақсат — қораларға орнатуға болатын практикалық техниканы әзірлеу. Қазіргі уақытта эксперименттер Думмерсторфтағы тәжірибелік сиыр қорасында жүргізілуде. Дегенмен, идеяның мал шаруашылығында қолданылуына дейін тағы 10-20 жыл өтуі мүмкін. Германия үкіметі зерттеулерге қаржылық қолдау көрсетеді.

Уве Веддиге

Фото: Веддиге

Шлезвиг-Гольштейн ауылшаруашылық палатасы ірі қара малға метан ингибиторларын қолдану мүмкіндігін зерттеп жатыр. Мақсат — климатқа зиянды газдың шығарындыларын азайту.

Арнайы жемшөп қоспалары сүтті сиырлардың көміртегі ізіне қалай әсер ететінін білу үшін метан ингибиторларын қолдануды егжей-тегжейлі зерттеу қажет.

Жоба Футтеркамп атты оқу-тәжірибе орталығында жүзеге асырылады.

Метан климатқа әсер ететін парниктік газдардың бірі болып табылады және мал шаруашылығында негізінен күйіс қайыратын жануарлардың ас қорытуында ыдырау өнімі ретінде және көңді сақтау кезінде аз мөлшерде түзіледі. Мал шаруашылығындағы метан шығарындылары 47 % құрайды және ауыл шаруашылығы секторындағы шығарындылардың ең үлкен көзі болып табылады. «Соңғы жылдары мал шаруашылығында метан шығарындыларын азайту үшін көбірек қосымша жем әзірленуде. Алайда оларды практикалық ауылшаруашылығында қолдану тәжірибесі іс жүзінде жоқ.

Жобаның басында Футтеркамптың сүт табынындағы метан шығарындылары қазірдің өзінде жиналған мәліметтер негізінде анықталады. Бұл сүттегі май қышқылдарының мөлшері, сауу және азықтандыру сияқты параметрлерді ескереді. Екінші кезеңде Bovaer жем қоспасымен жемдеу сынағы болады, оны өндіруші метан шығарындыларын 30% — ға азайтуы керек деп санайды.

Сонымен қатар, белгілі бір жануарларда метанды үнемі өлшеу жүргізіледі. Метанды өлшеуден басқа, сауу, жем мен суды тұтыну және руминация белсенділігі тіркеледі және талданады.

Уве Веддиге

Фото: Футтеркамптағы сүтті сиырлар (Веддиге)

Израильдік Foodtech-Startup Imagindairy Ltd. фирмасы жақында АҚШ-та сүт және ірімшік сияқты сүт өнімдерін өндіруде жануарлар тектес заттар қосылмаған ақуыздарын пайдалануға рұқсат алды.

Imagindairy израильдік Remilk (біз 2022 жылдың 6 маусымында хабарлаған болатынбыз) және Калифорниядағы Perfect Day компаниясынан жануарлар тектес заттар қосылмаған сарысу ақуыздары үшін Азық-түлік және дәрі-дәрмек басқармасынан (FDA) рұқсат алған үшінші компания болды.

Профессор Тамир Туллер (Тель-Авив университеті) әзірлеген технология бойынша сарысу ақуыздары сүтті имитациялайтын өнімдердің құрылыс материалы ретінде өндіріледі. Олардың құрамында сиыр сүтіндегідей ақуыз бен май бар, бірақ холестерин мен лактоза жоқ.

Жас компания дәміне, бағасына және тәжірибесіне нұқсан келтірместен сүт, кілегейлі ірімшік, балмұздақ және йогурт сияқты негізгі тағамдарды нарыққа шығару үшін азық-түлік өнеркәсібімен ынтымақтасуды жоспарлап отыр.

Француз сүт алыбы Danone жақында Imagindairy компаниясына стратегиялық инвестиция жасады, бұл стартаптың ойынынша, жануарлар тектес заттарсыз сүт өнімдерін әзірлеуде ынтымақтастыққа жол ашуы мүмкін.

Бүгінгі таңда Imagindairy компаниясында Entrée Capital, Target Global, Strauss Group, Emerald Technology Ventures, Green Circle Foodtech Ventures, Collaborative Fund және New Climate Ventures сияқты инвесторлардан 30 миллион доллар жиналды.

Дереккөз: The Times of Israel

Фото: Imagindairy

Көптеген сиырлар төлдегеннен кейінгі алғашқы 14 күнде жұқпалы және метаболикалық ауруларға шалдығып жатады. Мұның себебі көбінесе жануардың суалған кезеңнен лактацияға ауысу кезіндегі метаболизмінің күрт өзгеруі болып табылады.

Осы ауысуға байланысты стрессті азайту үшін сиырларды төлдеуге жақсылап дайындау қажет. Ол үшін сиырлардың суалу кезіндегі менеджментті мұқият тексеру керек. Орналасу тығыздығы, суалу кезеңнің ұзақтығы және азықтандыру да негізгі бақылау нүктелері болып табылады.

Төлдегеннен кейінгі алғашқы 10-14 күнде барлық сиырлардың жағдайын күнделікті жүйелі түрде тексеріп тұру керек. Тексеру жануардың азықтануын, зейінін (құлақ пен көз) алдынан бақылаудан басталады. Содан кейін аш шұңқырдың толғандығын (жемшөп тұтыну көрсеткіші), нәжістің консистенциясын, қынаптық бөліністерін, кетозды және температураны тексеру керек. Әрбір жануарға кем дегенде бір-екі минут ұақыт кетеді. Егер осыны жаттыққан қызметкерлер барынша ұқыптылықпен, керекті құжаттамасымен жасайтын болса, бұл әдіс ауру жануарларды анықтаудың алтын стандарты болып табылады.

Уве Веддиге

Фото: KFM

Садыра мен көн азот, фосфат, калий және магний сияқты өсімдік қоректік заттарының маңызды жеткізушілеріне айналуда. Оларды пайдалану өсімдіктердің өсуіне ықпал етіп қана қоймайды, сонымен қатар органикалық заттар егістік топырақтағы гумустың құрамын жақсартады.

Өсімдіктердің қоректік заттарға қажеттілігін және олардың өсімдіктерге қол жетімді мөлшерін білу фермер үшін өте маңызды.

Садыра мен көнді тыңайтқыш ретінде пайдалану кезінде қоректік заттардың тиімділігін қамтамасыз етуге көбірек көңіл бөлінеді. Топыраққа уақтылы шашу және дереу топыраққа енгізу қоректік заттардың жоғалуын айтарлықтай азайтуға көмектеседі. Алайда, сұйық тыңайтқыштарды бөлу және қатты субстраттарды компосттау қоймалардың жеткілікті болуына байланысты болады.

Экономиканың тұйық циклінің тиімді болуы үшін садыраны,  көңді және жем қалдықтарын мақсатты пайдалануға көбірек көңіл бөлу керек.

Уве Веддиге

Фото: Веддиге

Күніне үш рет сауу әдісінде сүт мөлшері туралы алаңдаудың қажеті жоқ деп жиі айтылады. Өйткені сиырды күніне үш рет сауу сүт мөлшерін көбейтетіндігі бәрімізге мәлім.

Бұл расында да мүмкін, егер сиырлар әр 8 сағат сайын тұрақты тұрде сауылатын болса ғана. Егер сауу арасындағы уақыт аралықтары біркелкі болмаса, онда сүт мөлшері кұткендей көбеймейді, керісінше азаяды. Мысалы, 1990 жылдардың аяғында Батыс Германияда жүргізілген зерттеулер сауу аралықтары 12 сағат емес, 9-дан 16 сағатқа дейін ауытқыған кезде сауудың 4% — ға төмендегенін анықтады.

Дегенмен, сиырлар әр сегіз сағат сайын сауылса да, желін толықтай босатылмаса, бұл өнімділіктің жоғарылауына әкелмейді. Өйткені альвеолярлы ингибитор дегеніміз бар. Ол тұрақты түрде болып тұрса сүт секрециясын төмендетеді. Нәтижесінде бар патогендер желінді зақымдауы мұмкін.

Осылайша, егер сіз сиырларыңыздың өнімділік әлеуетін толығымен пайдаланғыңыз келсе және желіндерінің сау болғанын қаласаңыз, сізге жиі ғана емес, сонымен қатар желінді  толығымен босатып сауу керек.

Дереккөз: «Der Hoftierarzt 6/2023»

График: KFM