«Ауыл шаруашылығы, азық-түлік және қайта өңдеу өнеркәсібі қызметкерлері күніне» орай Қазақстан Республикасының Ауыл шаруашылығы министрі Айдарбек Сапаров Уве Веддиг мырзаға қазақстандық ауыл шаруашылығын дамытуға қосқан үлесі үшін алғыс айтып, құттықтады.

Өз ұжымың атынан марапатты қабылдаған неміс ауыл шаруашылығы сарапшысы 2020 жылдан бастап «сүт өндіру құзыреттілігін арттыру» (KFM) жобасының жетекшісі болып жұмыс істейді. Осыған байланысты ол қазақстандық серіктестермен сындарлы және нәтижелі ынтымақтастықты атап өтті.

Қарашаның басында жобаның екінші кезеңінің басталуымен KFM қазақстандық-неміс ұжымы Алматы маңында сүт өндіру бойынша құзыреттілік және консалтинг орталығын құруға қолдау көрсетеді.

Уве Веддиге

График: KFM

15-17 қарашада Берлинге сапары барысында Қазақстан Республикасы ауыл шаруашылығы министрінің орынбасары Әбілқайыр Тамабек пен парламенттік Мемлекеттік хатшы доктор Офелия Ник «Аграрлық-саяси диалог» жобасы бойынша екіжақты ынтымақтастықты жалғастыру туралы бірлескен мәлімдемеге қол қойды.

Министрдің орынбасары » Аграрлық-саяси диалог «, «Неміс аграрлық орталығы» (НемАЦ) және «Қазақстанда сүт өндіру саласындағы құзыреттілікті арттыру» (KFM) екіжақты жобалары аясындағы қарқынды өзара ынтымақтастықты ерекше атап өтті. «Қолданыстағы орталықтар мен жобалардың қызметін екі тарап та оң бағалайды және аграрлық сектордағы қазақстан-герман ынтымақтастығының дамуына елеулі үлес қосады», — деп атап өтті вице-министр.

Ол қазақстандық делегация 2024 жылғы 19-28 қаңтар аралығында Берлинде өтетін «Жасыл апта 2023» 88-ші Халықаралық ауыл шаруашылығы көрмесіне қатысатынын айтты.

Уве Веддиге

Сурет: BMEL

Заманауи ғарыштық технологиялардың ілеспе өнімі ретінде австралиялық компания сиырлардың тыныс алуын диагностикалауға арналған құрал әзірледі. Бұл технология сиырдың буаздығын 18-ші күннен бастап тануға мүмкіндік беруі тиіс. Ультрадыбыстық зерттеулермен салыстырғанда бұл процедура көп уақытты үнемдейді және сәйкесінше ірі қара малының өнімділігін арттырады.

Егер буаздылықты 18-ші күні анықтау мүмкін болса, күйлеу белгілері анық көрінбесе оны шамамен 21-ші күні сенімді түрде анықтауға болады. Дегенмен, тестті кейінірек қайталау нәтижеге кепілдік береді.

Құралды сиырдың тыныс алуындағы ұшпа органикалық қосылыстарды анықтау үшін сиырдың танауының алдына 15 секунд ұстайды. Осы қосылыстар арқылы буаз сиырларды буаз емес сиырлардан ажыратуға болады.

Әдістің маңызды артықшылығы — бұл малдың ағзасына ешқандай араласуды қажет етпейді. Технология фермерлер оны өздері пайдалана алатындай етіп жасалған. Бұл Қазақстандағы ветеринарлық дәрігерлердің аздығын ескере отырса, болашақта маңызды рөл атқаруы мүмкін. Әзірлеуші компания тест құрылғысы нарыққа 2024 жылдың ортасында шығады деп жоспарлап отыр.

Уве Веддиге

Фото: agscent

пилоттық шаруашылықтармен, қауымдастықтармен, Астана мен Берлиндегі екі ауыл шаруашылығы министрлігімен, сүт саласының көптеген сарапшыларымен, сондай-ақ басқа да жобалармен сындарлы ынтымақтастықта өтті.

«Рахмет» деп айтуға, қол жеткізілген нәтижелерге қарап, әлі не істеу керектігі туралы ойлануға уақыт келді. Қазіргі уақытта бір ғана нәрсе айтуға болады: жобаның бағыты  жаңартылып, мақсаттары біраз өзгертілді, бірақ ол өзінің жұмысын жалғастыруда.

Бұл туралы толығырақ біздің ақпараттық бюллетенімізден оқи аласыздар.

Фото: KFM

Антибиотиктермен емделген сиырлардың сүтін пайдалану үнемді болуы мүмкін, бірақ антибиотиктер мен микоплазма сияқты патогендік бактериялардың қалдықтары проблемаларға әкелуі мүмкін. Көбінесе мұндай сүтпен қоректенетін бұзаулардың нәжісімен антибиотиктерге төзімді патогендер сыртқа шығарылып аурулар таратылады.

Бұзауларға не беруге болады? Бұзаудың денсаулығы әрқашан да бірінші орында. Сондықтан:

• желіні ауру сиырлардың сүтін бермеңіз (мысалы, E. coli немесе Pasteurella spp.). Бұзаулаға инфекция жұғып, ауырып қалуы мүмкін.
• Инфекциялармен ауыратын сиырлардың ұызын бермеңіздер.
• Шикі сүтті және әсіресе уызды бөлме температурасында сақтамаңыздар. Ондағы микроорганизмдер тез көбейеді.
• Сүтінің құрамында антибиотик қалдықтары болуы мүмкін сиырлардың сүтін бермеңіздер. Бұл микробтардың антибиотиктерге төзімділік дамыту қаупін тудырады және бүкіл табынның денсаулығына ұзаққа созылатын зиян келтіреді.

Дереккөз: Ma et al., 2022: «Антибиотикпен өнделген сүтті беру бұзаулардың өсу қарқынына, метаболизміне, антиоксиданттық күйіне және иммунитетіне әсері тұралы шолу».

Фото: KFM

Суық күндері бұзаулар едәуір көбірек азық қажет етеді және олардың күнделікті салмақ қосуы  азаяды. Сонымен қатар, дененің қорғаныс жүйесі әлсірейді. Патогендік микроорганизмдер оңай таралады және бұзау ауруының қаупі арта түседі. Диарея мен пневмония жиі кездеседі.

Күнделікті салмақ қосуының төмендегені мен  қосымша емдеу шығындарынан басқа, бұл жерде бірінші төлдеу мерзімі кештеу болатынына және болашақта сүт өнімділігінің төмендеуіне байланысты шығындар туралы да айта кету керек.

Осыған байланысты бұзауларды азықтандыруды да суықтан болатын стресске бейімдеу керек. Әдетте, сүт алмастырғыш мөлшері 150 г/литр құрайды. Температура 5 °C-тан төмен түскеннен кейін мөлшерін 160 г/литр суға дейін арттыру керек, ал берілетін сүттін мөлшерін шамамен 20% арттыру керек.

Бұл тақырып бойынша KFM жобасының «Қыста бұзауларды азықтандыру», «Сүт алмастырғыш мөлшері тұралы» және «Төсеніштің терендігін бағалау шкаласы» атты жадынамаларын жүктеп алуға болады.

Уве Веддиге

Сурет: Naturstall-Shop

Қазақстанның көптеген өңірлерінде жүгеріден жақсы өнім алынды. Енді сүрлемнің оны малға бергенше қызып кетпеуі маңызды. Шығындардың көпшілігі жүгері сүрлемін ашқанда және алып шығарғанда ғана болады, әсіресе сүрлем қызып, біртіндеп нашарлаған кезде.

Жүгері сүрлемінің тым ерте ашылуы жиі кездесетін қателік. Сүрлем кем дегенде алты апта, тіпті сегіз апта бойы жабық тұруы керек.

Сүрлемді апта сайын кем дегенде 2,50 метрге дейін алып отыру керек. Бірақ көбінесе сүрлем үйінділері тым биік немесе тым қысқа болады. Оны тиісті мөлшерде біртіндеп алмағандықтан кіріп кеткен ауа  қажетсіз флораның қызуы мен көбеюіне ықпал етеді. Егер бұған қоршаған ортаның жоғары температурасы қосылса, бұл жағымсыз флораның  көбеюін одан әрі жылдамдатады.

Сүрлемді алу да оның қызуына әсер етеді. Егер жүгері сүрлемі техника көмегімен тартылып алынса және сонымен бірге алынған жердің тұтастығы бұзылса, онда ауа жемшөп үйіндісінің терең қабатына өтіп кетеді. Бұл ашытқылардың, саңырауқұлақтардың және ацетобактериялардың көбеюіне ықпал етеді.

Тез бұзылатын сүрлемнің қызыу көптеген шаруашылықтар үшін маңызды мәселе болып табылады. Болашақта ашытқы құрамын азайту үшін ұсақтап кесу және жеткілікті түрде тығыздау сияқты сүрлемді дайындау бойынша технологиялық шараларды қолдану қажет.

Уве Веддиге

Фото: KFM

2020 жылдың басынан бастап KFM жобасының халықаралық және ұлттық сарапшылар тобы Қазақстанның солтүстік өңірлеріндегі сүт шаруашылықтарының техникалық және басқарушы қызметкерлерінің біліктілігін арттырумен айналысады.

Жоба ұжымының практикалық жұмысы техникалық және басқарушы персоналдың білім деңгейі мен дағдыларын едәуір арттырды. Сонымен қатар, кеңес алған барлық шаруашылықтарда көптеген мүмкіндіктер мен ресурстарды пайдалануға мүмкіндік туды.

«Нәтижесінде пилоттық фермаларда еңбек өнімділігі артып, сүт сапасы жақсарды. Бұған жем — шөпті талдау, жұмыс процестерінің хаттамалары және сүт өндірудің барлық бағыттары бойынша түрлі оқу курстары ықпал етті», — деп Уве Веддиге жоба басшылығының отырысында жобаның өткен кезеңін қорытындылады. Оның пікірінше, жұмыс нәтижелері өсудің айтарлықтай әлеуетін көрсетеді. Өзекті мәселелер жергілікті кәсіпорындармен де, ауылшаруашылық әкімшілігімен де ынтымақтастықты қажет етеді. «Салада жүйелі өзгерістер болмаса, нәтиже болмайды», — деп қосты неміс сарапшысы.

Екінші кезеңде сүт жобасы қол жеткізілген нәтижелерді бекітіп, фермерлерді қолдау жұмыстарын республиканың солтүстік және оңтүстік-шығыс өңірлеріне кеңейтеді деп жоспарлануда. Алматы облысында «Байсерке-Агро» оқу-ғылыми-өндірістік орталығының негізінде сүт өндірушілер үшін консультациялық-сервистік орталық құру жоспарланып отыр. Жоба Қазақстанның сүт шаруашылықтарында білікті кадрлар тапшылығын қысқартуға елеулі үлес қосады.

Уве Веддиге

Фото: KFM

Құлақ сырғаларын \ биркаларын ауыртпай салу екіталай. Бірақ дұрыс орынды таңдау арқылы жараның тез жазылуына және ауырсынуды жеңілдетуге әсер етуге болады.

Егер құлақ сырғалары екі үлкен шеміршек буылтығы арасының мүмкіндігінше ортасына енгізілсе, тамырлар аз зақымдалады. Сондай-ақ, акупунктуралық нүктелері бар құлақтың шетіндегі және түбіне жақын жерлерге тимеу маңызды.

Жануардың әмандығы үшін құлақ сырғаларын туылғаннан кейін бірден емес, келесі күндері тағу ұсынылады. Осылайша, уыз ішу процесі мен жануар мен адам арасындағы қарым-қатынастың дамуына кедергі келтірілмейді. Бұл жағдайда жануарды бекітіп, ауырсынуды басатын дәріні, мысалы, суық спрейді қолдану ұсынылады.

Уве Веддиге

Фото: Веддиге

Қазақстан үздік сауыншы іздеуде. KFM жобасы сауыншыларды «ҚазАгро» көрмесінде «2023 жылдың үздік сауыншысы» байқауында өз шеберліктерін көрсетуге шақырады.

KFM жобасынан Айнагүл Аяғанова мен Уве Веддиге көрме залының фойесінде резеңке желіні бар сиырдың макетін орнатады.

Келушілердің әрқайсысына екі минут ішінде өз шеберліктерін көрсетуге мүмкіндік беріледі. Сиырдың желінің ұстап көрмеген қатысушылар да нағыз мамандармен қатар қатыса алады. Екі минут ішінде шығарылған сүт мөлшері нәтижелерді салыстырудың негізгі критерийі болады.

Байқаудың барлық қатысушыларына сыйлық беріледі, ал  әр күннің үздіктерін арнайы жүлделер күтіп түр.

Уве Веддиге

Фото: KFM