Жақында біздің пилоттық шаруашылықтарымыздың жекелеген қызметкерлері Германияда өз білімдері мен дағдыларын кеңейтуге мүмкіндік алды. Жануарлармен жұмыс істеу терең білімді, үлкен интуиция мен кең практикалық дағдыларды қажет етеді. Сондықтан қазақстандық табын басқарушылары, зоотехниктер мен ветеринарлар жеңдерін түріп, Хаус Дюссе / Haus Düsse атты ауылшаруашылық эксперименттік және оқу орталығында қарқынды оқу бағдарламасына қатысты.

Азықтандыру мен саууды үйретуден бастап, туылғаннан кейін бұзауды алғашқы күтуден бастап, тұяқ күтіміне дейін және жалпы ірі қара малмен жұмыс істеуге дейін барлығы ұсынылды. Жануарлардың әл-ауқаты мен денсаулығы сияқты маңызды тақырыптар да назардан тыс қалмады. Бір апталық оқу барысында басты назар «қарап тұрмаңыз, әрекет етіңіз» ұранына сәйкес практикалық сабақтарға аударылды.

Уве Веддиге

Сурет: ADT

Жас сүтті сиырлардың ақсандауы көбінесе қашар жасынан басталады. Висконсин-Мэдисон университетінің профессоры Найджел Кук көптеген аурулардың осы кезеңде басталатынына сенімді.

«Атап айтқанда, Dermatitis digitalis (DD немесе Mortellaro) саусақ дерматиті — бұл өте жұқпалы ауру, ол малды байламай ұстайтын қораларда таралады», — деп түсіндіреді Найджел Кук. Ол кейбір табындарда қашарларының 30 пайызында мортелларо жаралары кездесетінін байқады.

Жас қашардың өкшесінде және саусақтарының арасында болатын бұл қою қызыл, құлпынай тәрізді және түкті өсінділер өте ауырсындырады. Олар сондай-ақ сиырлардың өмірінің соңына дейін созылмалы және емделуі қиын зақымдануға әкелуі мүмкін. Бұл өз кезегінде тұрақты күйзеліске, жүріп-тұруының шектелуіне және өнімділік әлеуетінің төмендеуіне әкеледі.

Ол саусақ дерматитінің зақымдану белгілерін анықтау үшін қашарлар мен сиырларды үнемі және мұқият тексеруді және тұяқ ванналарын қолдану арқылы жарасы бар жануарларды дереу емдеуді ұсынады. Құрғақ орта да сауын сиырдың өмірінің алғашқы кезеңінде Мортелларо қаупін азайтады. Сонымен қатар, Кук жемшөпке органикалық микроэлементтерді, әсіресе мырышты қосу мен Мортеллароның алдын алу арасындағы өзара жақсы байланысын анықтады.

Уве Веддиге

Фото: KFM

Сүт өндіру саласындағы біліктілікті арттыру үшін «Байсерке-Агро» оқу — өндірістік орталығының базасында неміс моделі бойынша «сүт орталығын» құру жоспарлануда.

Қазақстан Республикасы Ауыл шаруашылығы министрлігінің, «Байсерке-Агро» компаниясы мен Қазақ агротехникалық университетінің өкілдері Германияның солтүстігінде жұмыс сапарында. Сапар бағдарламасы Уве Веддигенің жетекшілігімен KFM қазақстандық-германдық «сүт»жобасы аясында ұйымдастырылды.

Қазақ делегациясы Аренсбургтегі Денис Фелкердің консультациялық бюросына, Блэкендорфтағы Футтеркамп оқу-тәжірибе орталығына (LVZ) және Эхемдегі аграрлық білім беру орталығына (LBZ) барып, консультациялық және оқу орталықтарының міндеттерімен танысты.

Сүт өндірушілерге жұмысты орындайтын көптеген білікті жұмысшылар қажет. Азықтандыру, сауу, тұяқ күтімі немесе табынды басқару болсын — тапсырмалар әртүрлі және күрделі.

Алматыда құрылады деп жоспарланған орталық білікті кадрлардың жетіспеушілігі мәселесін шешуге, жаңа және жұмыс істеп тұрған сүт фермалары қызметкерлерінің құзыреттілігін арттыруға, сондай-ақ жастарды сүт өндірісі саласындағы жұмысқа тартуға көмектеседі.

Светлана Пучкова және Уве Веддиге

Фото: Уве Веддиге

Саңырауқұлақ ауруы трихофития (бұзаутаз) жас малды өсіру кезінде өнімділіктің төмендеуіне әкеліп қана қоймай, адамдарға айтарлықтай қауіп төндіруі мүмкін. Ультракүлгін-С шамдарын пайдалану тиімді және арзан әдіс болып табылады.

Бұл ауру  малдың  қышынуын тудырады, бұл өз кезегінде жемшөп жеуді және осылайша өнімділікті төмендетеді. Бүкіл табынды вакцинациялау симптомдардан арылта алады, жеке жануарларды аурудың өткір кезеңінде кремдермен емдеу, керісінше, көбінесе айтарлықтай әсер етпейді.

Қораның ішіндегі оңтайлы климат пен жарық өте жағымды профилактикалық әсер етуі мүмкін. Босағаннан кейін бұзау қораларын тазалау және дезинфекциялау маңызды алдын алу шаралары болып табылады. Қорадағы сиыр щеткалары мен жабдықтар көбінесе ауруларды тасымалдаушы болып келеді, оны ұмытпау керек.

Ультракүлгін С шамдарын қолдану іс жүзінде осы саңырауқұлақ ауруымен күресуде ерекше тиімділігін дәлелдеді. Фермалар емдеудің өте жақсы нәтижелері туралы хабарлайды. Шамдар барлық бактерияларға, саңырауқұлақтарға және вирустарға қарсы дезинфекциялық әсер етеді.

Қолдануға арналған практикалық кеңестер:

— шамдарды шамамен 2,5-3,0 м биіктікте іліп қойыңыз;

— профилактикалық әсер ету үшін жарықтандырудың тәуліктік ұзақтығы 2-3 сағаттан аспайды, неғұрлым ауыр инфекция жағдайында ұлғаюы мүмкін;

— таймер орнатылған түнде қосыңыз;

— шамамен 20-25 м2 аумақ үшін бір шам жеткілікті;

— аптасына кемінде бір рет дымқыл шүберекпен сүртіңіз (әйтпесе радиация азаяды);

— Назар аударыңыз: егер қорада адамдар болса, шамдарды қоспаңыз.

Уве Веддиге

Фото: KFM

Жаңа маусым басталмас бұрын барлық сүрлем траншеялары тазаланып, тексерілуі керек. Енді қажетті жөндеуді жоспарлаудың немесе оны өзіңіз жасаудың уақыты келді. Сіз не нәрсеге назар аударуыңыз керек?

1. Қолайлы мерзім: егін жинау алдында ғана мұқият тазалауға және қажетті техникалық қызмет көрсету шараларына уақыт бар. Күрделі жөндеуге уақыт қалдыру үшін әрқашан жеткілікті уақыт жоспарлаңыз. Ақыр соңында, бетон немесе бояу сияқты көптеген материалдардың қатаюына бірнеше күн қажет.
2. Мұқият тазалау: бірінші қадам — едендер мен қабырғалардағы барлық сүрлем қалдықтарын тазалау. Сүрлем бетіне қажетсіз зақым келтірмеу үшін жоғары қысымды тазартқыш қолданып жасалатын кейінгі дымқыл тазалау барысында абай болыңыз.
3. Ақауларды анықтаңыз: бетон жарықшақтары, қабырғалардағы жарықтар, едендегі тесіктер… мұндай зақым көбінесе тазалау кезінде ғана көрінеді. Мамандардың мұқият жөндеуін қажет ететін орындар жиі кездеседі.
4. Жөндеу жұмыстарын жүргізу: қатты зақымданған жерлер және тозған еден плиткалары кәсіби жөндеуді қажет етеді және көп уақытты алады. Атап айтқанда, еден плитасындағы және траншея қабырғаларындағы тесіктер немесе жарықтар сүрлмеді шығарып алу техникасын қолдану кезінде және сүрлем шырындарының әсерінен болатын зақымдануды болдырмау үшін мұқият жөнделуі керек.

Уве Веддиге

Фото: KFM

Күніне он грамм ет және айына бір жұмыртқа: Неміс тамақтану қоғамының (DGE) жоспарланған жаңа ұсыныстары үлкен дүрбелең тудырды.

DGE өкілі кеңес беру процесі әлі аяқталмағанын түсіндіргенімен, ол: «болашақта біздің ұсыныстарымыз өсімдік тағамдарының одан да көп бөлігін қамтиды, өйткені ол адам мен планетаның денсаулығына бірдей пайдалы», — деді.

Германияның фермерлер қауымдастығы DGE-ді оның жаңа ұсыныстары жеткілікті эксперттік негіздемесіз саяси жағдайға негізделген деп айыптайды. Ет тұтынуды жаппай азайту кезінде халықтың белгілі бір топтарын қоректік заттармен қамтамасыз етудегі тапшылық бағдарламаланады, мысалы, маңызды аминқышқылдары, кальций, темір, йод және D дәрумені. Оның айтуынша, сараптамаға негізделген айқын критерийлер мен ұсыныстар қажет.

Уве Веддиге

Фото: Веддиге

Құрметті оқырмандар,

сиырлар тұрақтылықты жақсы көреді, олар өзгерісті қаламайды. Олар әсіресе азықтандыру барысындағы өзгерістер мен қателіктерге сезімтал. Егер сиырлар жемді сұрыптап, ең жақсы бөліктерді таңдаса, оның салдары қандай болатыны туралы осы шығарылымда бөлісеміз.

Тұяқ аурулары — көптеген табындардың проблемасы. Бірақ азықтандыру тұяқтардың денсаулығына қалай әсер етеді? Біздің әдейі диеталық кеңестерімізді оқыңыздар.

Дәл осындай жағдай желіннің денсаулығына да қатысты. Бұл сауу техникасына, желіннің тазалығының жеткіліксіздігіне байланысты ма? Бақылау нүктелері туралы көбірек біліңіз және ай сайын патогендердің қысым деңгейін анықтаңыздар.

KFM жобасының консультациялық тәжірибесінде ауырсынып жүрген сиырлар қайта-қайта кездесіп тұрады. Сиырлар ауырғанын білдірмей шыдап жүреді. Ондай жануарларды емдеу мақсатымен тезірек анықтау үшін неге назар аудару керектігін оқыңыздар.

Осы бағытта сіздерге біздің ақпараттық бюллетеньді оқу пайдалы болады деп үміттенемін.

Уве Веддиге

Алматы облысында «Байсерке-Агро»оқу-ғылыми-өндірістік орталығының базасында сүт өндірушілерге арналған консалтингтік қызмет орталығын құру жоспарланып отыр. Жоба Қазақстанның сүт өндіретін шаруашылықтарында білікті кадрлардың жетіспеушілігі мәселесін шешуге көмектеседі. Бұл туралы жақында Қазақстан ауыл шаруашылығы министрлігінің баспасөз қызметі хабарлады.

Жобаны іске асыруды ауыл шаруашылығы министрі Ербол Қарашөкеев пен «сүт жобасының» басшысы Уве Веддиге талқылады. Сондай-ақ, KFM жобасының бағдарламасын оңтүстік аймақтарға кеңейту мәселесі талқыланды.

Жобаны іске асыру басталғаннан бері халықаралық және отандық сарапшылардан құралған KFM командасы Ақмола, Қостанай, Павлодар және Солтүстік Қазақстан облыстарындағы 16 пилоттық шаруашылықта техникалық және басқару персоналына кеңес береді және олардың біліктілігін арттырады.

«Практикалық жұмыс сиырлардың өнімділігін арттыруға, жемшөпке талдау жүргізуге, жұмыс хаттамаларын құруға және сақтауға және т.б. бағытталған. Жұмыс нәтижелері өсу үшін айтарлықтай әлеуетті көрсетті және жергілікті кәсіпорындармен де, саладағы жүйелі өзгерістермен де одан әрі ынтымақтастықты талап ететін бірқатар өзекті мәселелерді анықтады», — деп атап өтті министр.

“Сүт жобасы” жұмысының екінші кезеңінде қол жеткізілген нәтижелерді бекітіп, республиканың солтүстік және оңтүстік-шығыс өңірлеріне фермерлерді қолдау аймағын кеңейтіп, білікті мамандар даярлайды.

Қазақстан АШМ баспасөз қызметі, қысқартылған нұсқасы Уве Веддиге

Фото: АШМ

Қазақстандық қораларда мал суаратын қондырғылардың саны жиі жеткіліксіз болады, өйткені көптеген жобалаушылар аязда қатып қаладау деген жерлерде ондай қондырғыларды орнатпайды. Жылы күндері бұл су ішетін жерлерде тым көп сиырлар жиналып тұрады, соңында әлсіз жануарлар шөлін қандыра алмай қала береді.

1-кеңес: қондырғыларды жеткілікті мөлшерде орнатыңыздар! Бір қондырғы ең көбі 20 сиырға есептелуі керек. Бір сиырға қондырғының ұзындығынан 10 см ден жоспарлануы керек. Қорадағы мал суаратын қондырғылар санын есептеңіздер. Олардың саны мен көлемі сиырлардың санына сәйкес келе ме?

2-кеңес: судың ағыны өте маңызды. Әсіресе, қондырғының қасындағы орындардың жетіспеушілігі жағдайында, қондырғыға судың тез ағуы сиырлар әлі су ішіп жатқанда оларды қайта толтыру үшін өте маңызды. Әр қондырғыдағы су ағыны кем дегенде 20 л/мин болуын қамтамасыз етіңіздер.

3-кеңес: тазалыққа назар аударыңыздар! Барлық мал суаратын қондырғыларды күніне бір рет щеткамен тазалау міндетті шарт болып табылады. Әсіресе жылы күндері бактериялар көбейетін пленкалардың пайда болу қаупі артады.

Толығырақ ақпаратты KFM жобасының «Сумен қамтамасыз ету» және «Малға беретін судың сапасын қамтамасыз ету» жадынамаларынан таба аласыздар.

Уве Веддиге

Фото: KFM

Сиырдың қынабына ауаны үрлеу сүт безіне окситоциннің бөлінуін тудырады. Бұл синтетикалық жолмен өндірілген окситоцинді қолдануды азайтуға болатындығын білдіреді. Сүт өндіріші фермерлерінің окситоциннің табиғи бөлінуі туралы ежелгі білімдері енді қайта қолдануда.

Бұл тәсіл одан да көп нәтиже бере алады: жануарлар роботпен немесе сауу қондырғысымен сауылған кезінде болсын, жануарларды ауырсындырмай және қиналтпай «BlowFIXX» көмегімен тыныштандырады. Бұл процесс барлық қатысушылар үшін стресс пен жазатайым оқиғалар қаупін айтарлықтай төмендетеді.

BlowFIXX ұзындығы шамамен 30 см тот баспайтын болаттан жасалған түтіктен (пластикалық тұтқасы бар түзу немесе имек), ұзындығы шамамен 1,20 м силикон түтіктен және ауыстырылатын ұшынан тұрады. BlowFIXX-ті қынапқа енгізгеннен кейін (шамамен 10-20 см жеткілікті), сіз 2 тыныс алу кезінде шамамен 4-5 литр ауаны үрлеп, тыныштандыратын әсерді бірден көресіз.

Бұл әдіс жас сиырларды сауу кезінде ғана емес, сонымен қатар желін инфекцияларын жергілікті емдеу шаралары,  желіннің жүнін алу, тұяқтарды аздап өңдеу, тікішекті тексеру, вакцинация және дәрі-дәрмектерді беру кезінде де пайдалы.

Уве Веддиге

Фото: KFM